2020’de uzay çalışmaları planlandığı gibi yürütülemedi ne yazık ki. Dünya’daki hemen hemen her şeyi etkileyen korana virüs pandemisi bu alanda da pek çok çalışmanın ertelenmesine sebep oldu. Ancak, pandemi ne kadar sert vursa da, bazı güzel gelişmeler de olmadı değil.

Tarihte ilk kez özel bir şirket uluslararası uzay istasyonuna astronot gönderdi örneğin. SpaceX’in bu başarısı özellikle ABD için çok önemli çünkü, Rusya’ya olan ihtiyaçlarını keser nitelikte. Bunun yanında Çin, Chang’e 5 göreviyle, Ay’ın karanlık yüzeyinden topladığı taşları Dünya’ya getirdi. Peki 2021 yılı uzay alanında ne gibi gelişmeler vaat ediyor? Bu yılın en heyecan verici 7 uzay çalışması işte şöyle:

Mars Görevleri

Perseverance

Nasa’nın şimdiye kadarki en donanımlı Mars rover’ı olan Perseverance, 30 Temmuz tarihinde başlamıştı yolculuğuna. Bu yolculuk 18 Şubat tarihinde sona erdi, böylece rover’ın gezegenin iklim ve jeolojisi üzerindeki araştırmaları da başlamış oldu. Ana görevi gezegende yaşamın izlerini, geçmişte ve günümüzde aramak olan Perseverance için NASA, “Perseverance ile bütün insan duyularını Mars’a götürüyoruz.” açıklamasında bulundu. Ayrıca araç, Mars yüzeyine indikten sonra, üstünden Ingenuity adındaki küçük helikopteri havalandıracak. Ingenuity başka bir gezegende uçacak olan ilk hava aracı olacak.

uzay çalışmaları
Credit – NASA/JPL-Caltech
the first high-resolution, color image of Mars taken by Perseverance 

Tianwen-1

Çin’in ilk Mars misyonu olan Tianwen-1 iki etaplı bir görev. İlk etapta gezegenin yörüngesine girecek olan uzay aracı, rover için uygun bir konum araştırmaya başlayacak. İkinci adımda ise rover’ın gezegen yüzeyine iniş yaparak çalışmalarına başlaması planlanıyor. Görevin ilginç bir tarafı, tek seferde hem rover hem de yörünge aracının birlikte fırlatıldığı ilk görev olması.

“Gökleri sorgulamak” anlamına gelen Tianwen, yüzeye inişinin ardından Mars’ın iklim ve jeolojisini araştırmanın yanı sıra yeraltında kalan su paketlerini de bulmaya çalışacak. Görevin ilk adımı 10 Şubat’ta tamamlandı, ikinci adım içinse Mayıs ayına kadar beklememiz gerekecek.

Hope Probe

Bu yıl Mars’a ilk defa giden diğer bir ülke de Birleşik Arap Emirlikleri oldu. 9 Şubat’ta gezegenin yörüngesine giriş yapan Hope Probe uzay aracı, Mars’ın atmosferini analiz etmeye başladı. Araç iki yıl boyunca bilimsel veri toplayarak atmosferin alt ve üst katmanları arasındaki ilişkiyi çözümlemeye çalışacak. Çalışmalar sonucundaysa gezegenin atmosferinin ilk tam resmi elde edilmiş olacak. Hope Probe’un yolculuğunu ve yörüngedeki hareketini izlemek için resmi siteyi ziyaret edebilirsiniz.

Çin Uzay İstasyonu

Çin, Tiangong göreviyle, uluslararası uzay istasyonun beşte biri boyutunda olacak kendi uzay istasyonunu kurmanın peşinde. İki yıl boyunca yörüngeye gönderilecek 11 roketle beraber tamamlanması beklenen istasyonun ilk bölümünün yıl içinde yörüngeye yerleştirilmesi planlanıyor.

Artemis-1

2024 yılında Ay’a tekrar gitmeyi planlayan NASA, bu görevin ilk misyonunu yıl içinde gerçekleştirmeyi hedefliyor. Program kapsamındaki ilk uçuşta, Orion kapsülü insansız olarak Ay yörüngesini dolaşarak yer küreye geri dönecek. Bu uçuş boyunca Orion aracının yazılım, donanım ve yaşam destek sistemleri de test edilecek. Her şey yolunda giderse, 2024 yılında insanlı bir uçuş gerçekleştirilecek. Ayrıca program, NASA’nın kalıcı Ay üssü planının ilk adımı olma niteliğini taşıyor.

James Webb Uzay Teleskobu

1990’da fırlatıldığından bu yana gözlemsel kozmolojinin en önemli araçlarından biri olan Hubble teleskobunun yerini alması beklenen James Webb’de, sürekli ertelenmek zorunda kalmış projelerden biri. Nihayet 31 Ekim’de yörüngeye gönderileceğini umduğumuz teleskop, sadece Hubble teleskobunun görevlerini devralmayacak, ötegezegen çalışmalarına da katkı sağlayacak. Teleskop, ötegezegenlerin atmosferlerini inceleyerek uzaylı yaşam formlarının bırakmış olabilecekleri biyokimya izlerini araştıracak.

uzay çalışmaları
NASA’s James Webb Space Telescope (Image credit: NASA/Chris Gunn)

Dart Görevi

NASA’nın en heyecan verici görevlerinden bir başkası olan DART, bir gezegen savunma teknolojisi. Dünya’ya çarpması muhtemel asteroidlerin yönünü değiştirmek üzere geliştirilen teknolojinin ilk demosu Temmuz ayında fırlatılacak uzay aracıyla başlayacak. 2022’de asteroit Didymos’a ulaşacak olan aracın, asteroidin ayı Dimorphos’a çarpması planlanıyor.

uzay çalışmaları
Credits: NASA/Johns Hopkins Applied Physics Lab

Kaynaklar: 1, 2

Editör: Cansu Köse