Sadece Kaydolanlar Kadarız! | KreatifBiri 03/10/2019

Evrende insanlık hakkında elde ettiğimiz bilgileri geçmişten günümüze kadar gelebilmiş olan kültürel mirastan elde ediyoruz. Bu miras aktarımı geçmişten günümüze kadar hep bir süreklilik hâlinde olmasına rağmen somut ve soyut olan kültürel mirasların kaybolabilir olduğunu söylemek mümkündür. Geçmişte insanoğlu birtakım şekiller, yazı ve benzeri gibi yöntemler geliştirerek kendi zamanlarını kayıt altına almışlardır. Kendi zamanlarında ürettikleri somut kültür miras varlıkları da onlardan geriye kalmıştır. Bu miras kalıntılar ise bir milletin tarihî ve kültürel bağlamda dönüşümüne ışık tutması noktasında büyük önem taşır. Bu nedenle tarihsel ve kültürel her varlığı, arkeolojik buluntuları korumak ve kaydetmek daha önemli hale gelmektedir.

Peki, Kayıp(lar) Ne Kadar?

Kültürel miras varlıklarını koruma altına almak ve yok olmasını önlemek için günümüz teknolojilerinden yararlanabiliriz. Günümüzde gelişen ve yenilenen teknolojileri kullanılarak kültürel varlıkların güvenliğinin sağlanması noktasında daha fazla verim elde edilebilir. Kültürel varlıklar üzerinde yapılan bu sayısallaştırma hem onların güvenliğini sağlamakta hem de onları kayıt altında tutmaktadır. Bu nedenle dijital teknolojiler özellikle kültürel varlıkların korunması amacıyla daha da ön plana çıkmıştır. Örneğin: 2018 yılında Brezilya Ulusal Müzesinde çıkan yangında müzede bulunan eserlerin neredeyse hepsi yangından dolayı zarar görmüştür. Eserlerin dijital ortama aktarımının yapılmaması ne yazık ki bu mirasın tamamen yok olması neden olmuştur!

Brezilya-Ulusal-Müzesi-Yangını

yangın-sonrası-tepeden-müze-kalanlar(!)-ne-kadar

Dijitalleştirmek Ne İşe Yarar?

  • Ulusal kültür miraslarının kontrol altına alınması ve korunması
  • Bilgi kaynaklarının kopyalanarak yok olmasının önlenmesi
  • Kaynaklara kısa sürede, uzaktan ve kolay erişim sağlanması
  • Kaynaklara aynı anda çoklu erişimin sağlanması
  • Ekonomik anlamda maliyeti azaltması
  • Varlıkların bütünlüğü ve içeriğinin korunması
  • Müze ve kütüphanelerde arşiv raflarında duran kültürel varlıkların kullanıcıya ulaşabilmesi
  • Varlıklar üzerinde açık erişim sayesinde araştırma yapma imkânı sağlanmaktadır.
Dijitalleştirme-Örneği-Google-arts-&-culture

Özellikle kültürel varlıkların dijitalleştirilmesi yapılırken dikkat edilmesi gereken dört temel prensip vardır. ‘FAIR‘ olarak kodlanan bu prensipler şunlardır:

  • Findable (Bulunabilir)
  • Accessible (Ulaşılabilir)
  • Interoperable (Birlikte çalışılabilir)
  • Reusable (Tekrar kullanılabilir)

Son olarak, dijital ortama aktarılan belgelere kolay erişilebilmesi için yapılacak doğru etiketleme, belge ya da nesne hakkında verilecek detaylı bilgi yani “Object ID” ve standardizasyonunun doğru yapılması sistemi daha sağlıklı hale getirecektir. Nesneye kolay erişim imkânı sağladığı gibi daha hızlı kitlelere ulaşacak ve yaygınlaşmasını sağlayacaktır. Yazının başlığında da geçtiği gibi ‘Sadece Kaydolanlar Kadarız!’

Bilgiyi Yay
Written by Şilan Salbaş
Merhabalar, Ben Şilan. Tarih bölümü mezunuyum.Araştırma merakı ve bilme isteği hep benimle oldu. Şimdi de sizinle paylaşmaya geldim. Şu an Kreatifbiri'nde yazar kadrosundayım. Umarım yazılarım hoşunuza gider ve ilgiyle okursunuz. Sevgiler...

Leave a Reply