Yakın zamanda Silivri açıklarında olan ve İstanbul‘da da hissedilip paniğe sebep olan 5.8 şiddetindeki deprem ile birlikte hepimizin aklında bazı soru işaretleri belirdi. Son zamanlarda sık sık duyduğumuz “Büyük İstanbul Depremi”  ile de yaramıza âdeta tuz niteliğinde basılan, bizi uykularımızdan eden bu deprem neymiş hep birlikte inceleyelim.

Deprem Nedir?

deprem-enkazı

Yer kabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayına “DEPREM” denir.

Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır.

Deprem Nasıl Oluşur?

marmara-bölgesi-fay-hatları-haritası

Depremler, yer kabuğundaki fay adı verilen kırıklarda meydana gelir. Faylar, kayanın kırılgan özelliğe sahip olmasından dolayı yüksek basınç (gerilme, sıkışma veya bükülme) altında kırılmasıyla oluşur. Gerilme levhaların kademeli hareketi sonucunda yer kabuğunun değişik noktalarında meydana gelir. Depremler, kayalık bir alanda oluşan gerilmenin ani bir harekete yol açacak kadar yükselmesiyle olur. Bu hareket, kayanın en zayıf noktasında kırılmasıyla yeni bir fay oluşturabilir ya da kaya var olan fay boyunca kayar. Bunun sonucunda gerilmenin boşalmasıyla olağanüstü büyük boyutta enerji açığa çıkar. Bu enerjinin çevredeki kaya kütlelerinde oluşturduğu titreşim depremi yaratır. Depreme yol açan kayalardaki kırılma ya da kaymanın başladığı noktaya deprem odağı, bu noktanın tam üzerine rastlayan alana da deprem merkezi denir.

Deprem Türleri

tektonik-depremlerin-şematik-gösterimi

Tektonik, volkanik ve çöküntü olmak üzere 3 çeşit deprem türü vardır. Ülkemizde en çok görülen deprem çeşidi %90 ihtimalle tektonik depremlerdir.

Tektonik depremler, sıcak lavların üzerinde hareket eden levhalar arasındaki sürtünmesi sonucunda gerilme enerjisi birikir. Kırılmalar yaşanarak fay denilen yerlerde büyük sarsıntılar görülür. Tektonik depremler dünyanın en büyük depremlerini tetikleyen depremlerdir. Aynı zamanda tektonik depremler en yıkıcı depremlerdir. Genellikle levhaların kesiştiği yerlerde görülürler. Fay denilen yerler tektonik depremlerin arasındaki yerlerdir. Enerjileri büyük ve tahribatları çoktur. 

Volkanik depremler, aktif olan volkanik dağların patlaması sonucunda oluşan depremlerdir. 

Çöküntü depremler, yer altındaki maden, oyuk, mağara ve toprağın çökmesi sonucunda oluşan depremlerdir. Karstik bölgelerde sık görülen deprem çeşididir.

Son zamanlarda sıklıkla gündeme gelen depremler artık korkulu rüyamız olsa da en azından gerekli önlemleri alarak ve deprem anında yapılması gerekenleri öğrenerek can güvenliğimizi sağlayabiliriz. Ayrıca buraya tıklayarak en yakınınızdaki acil toplanma alanını sorgulayabilirsiniz.

Kaynakça: 1, 2, 3