Misafir Gök Taşı: Halley Kuyruklu Yıldızı | KreatifBiri

Misafir Gök Taşı: Halley Kuyruklu Yıldızı

Akşamları gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz yıldızlar aslında bize katrilyonlarca mesafe uzaktadırlar. Yıldızlar ise kendi içlerinde farklı farklı özelliklere sahiplerdir. Bu özelliklerden bir tanesi ise bazı yıldızların kuyruklarının olmasıdır. “Yıldızların kuyruğu nasıl olabilir yahu?!” dediğinizi duyar gibiyim. Şimdi size hepimizin bilmese de mutlaka duyduğu o meşhur kuyruklu yıldızlardan bir tanesinin hikayesini anlatacağım.

Halley Kuyruklu Yıldızı

halley-kuyruklu-yıldızı

Aslında yıldız dediğimiz şeyler sonsuz uzayda başıboş gezen bazen tehlikeli bazen (yeryüzü için) tehlikeli olmayan gök taşlarıdır. ”Nasıl yani hani bu bildiğimiz beş köşeli şekil yıldız değil mi?”diyorsanız eğer maalesef cevap hayır! Kuyruklu yıldızların kuyruklarının aslında çok büyük buz kütlesine sahip olan gök taşlarının, Güneş’e doğru yaklaştıkça o buzun erimesiyle arkasında bıraktığı izden ibarettir. Şimdi ise o meşhur Halley Kuyruklu Yıldızı nasıl keşfedildi ona bakalım biraz.

Rönesansa kadar insanların kuyruklu yıldızlar hakkında bildikleri şey: Aristotle’ın açıklamasına göre kuyruklu yıldızların dünya atmosferindeki kargaşadan dolayı oluştukları idi. 1577 yılında Tycho Brahe (Danimarkalı Kimyacı, Astronom ve Astrolog) bu asılsız düşünceyi çürüttü ve hesaplamalarını kullanarak kuyruklu yıldızların aslında Ay’ın ötesine uzandıklarını gösterdi. Fakat hâlâ bir çok kişi kuyruklu yıldızın Güneş’in yörüngesinde olduğu konusunda ikna olmamıştı.

1687 yılına gelindiğinde Isaac Newton Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica kitabını yayımladı ve kitapta hareket ve yer çekimi kanunlarını konu edindi. Newton’un kuyruklu yıldızlar hakkındaki araştırmaları henüz tamamlanmamıştı. Newton‘un yakın arkadaşı editör ve yayıncı Edmond Halley, 1705 yılında çıkardığı Synopsis of the Astronomy of Comets kitabında yıldızların yörünge periyotlarını hesaplamada yakın arkadaşı Newton’un yer çekimi yasasını kullanıp aynı zamanda Jüpiter ve Satürn gezegenlerindeki yer çekiminin oluşturduğu gecikmeyi hesaplamış, 1682’de görülen kuyruklu yıldızın 1531 ve 1607 yılında görülen kuyruklu yıldızla aynı olduğunu ispat etmiş ve periyotun 75-76 yıl olduğunu belirtmiştir. 1758 yılında ise Halley’in araştırdığı yıldızın tekrardan geçmesiyle teorisi gerçeklik kazanmıştır. Yıldıza ise Edmond Halley’in soyismi verilmiştir.

Astronomlar ve tarihçiler Edmund Halley’den sonra geriye doğru hesap yaparak dünya literatüründe inceleme başlattılar ve milattan önce 240 yılında Çinlilerin Halley Kuyruklu Yıldızını resmettiklerini buldular. Hz İsa’nın doğumunda görüldüğü söylenen kuyruklu yıldızın da Halley olabileceğini hesaplayan bilim insanları, Hz İsa’nın doğum günü tam olarak bilinmemekle birlikte 24 Aralık 0000 olduğunu da tahmin etti.

Halley Kuyruklu Yıldızı ve Yörüngesi

halley-kuyruklu-yıldızının-yörüngesi

Halley’in yörünge periyodu son 3 yüzyılda 75-76 yıl arasında değişiyor fakat genele bakıldığında ise 74-79 yıl arasındadır diyebiliriz. Güneş etrafındaki yörüngesi aşırı eliptik ve eksantirisitesi 0.967’dir. Bunun neyi ifade ettiğini şöyle açıklayabiliriz: “0” değeri çember, 1 değeri ise parabolik eğriyi ifade eder. Yıldızın yörüngesi güneşe en yakın 0.6 astronomik birim ve en uzak ise 35 astronomik birim ile kabaca Pluton’un olduğu mesafeye denk gelmektedir. Yukarıda belirtilen görselde çok daha rahat ve basit bir şekilde anlayabilirsiniz.

Halley kuyruklu yıldızının yörüngesi, Güneş sistemindeki gezegenlerden farklıdır. Güneş sistemindeki gezegenler tek yönde hareket ederken yukarıdaki resimden de anlaşılacağı üzere Halley Yıldızı tersi yönünde bir yörüngeye sahiptir. Ters yörüngeden dolayı Halley, Dünya’ya göre bağıl hızı Güneş sisteminde en fazla olan cisimdir. Bu bağıl hız ise bilim insanları tarafından 254,016 km/s olarak hesaplanmış. Halley’in yörüngesine Dünya 2 kez yakınlaşmakta ve arkasında bıraktığı meteor parçaları Dünya’nın yer çekiminden etkilenip yılda iki kez meteor yağmuruna sebep olmaktadır. Bunların birincisi “Eta Aquariids” olup her yılın mayıs ayı başlarında etkili olmaktadır. Diğeri ise: ekim ayının sonlarına doğru olan “Orinoid”dir. S

Son olarak Halley kuyruklu yıldızı 100 milyon kilometreye kadar ulaşabilen bir kuyruk uzunluğuna rağmen oldukça küçük bir çekirdeği vardır. 15 kilometre uzunluğunda, 8 kilometre genişliğinde ve 8 kilometre kalınlığında bir çekirdeğe sahiptir. Kütlesi de buna bağlı olarak 2.2 × 1014 kilogramdır. Ortalama yoğunluğu ise:  0.6 g/cm3 olarak hesaplanmıştır.

Kaynakça: 1

Bilgiyi Yay
Written by Oğuzhan Arslan
Dünyaya sevgi ve saygı yayalım.

Leave a Reply