Kanser kelimesi İngilizcede yengeç anlamına gelmektedir. Yengeç düşmanını kıstırıp kollarıyla sıkıca tutar ve yavaş yavaş kemirerek yer. Tedavi edilmedikçe insanı giderek zayıflatıp halsiz düşüren ve sonunda öldüren bu hastalığa bu nedenle kanser denir.

Sizce vücudumuzda bazı hücreler agresifleşirse ne olur ya da vücudumuz bunu algılayabilirse ne gibi önlemler alır? Kanser konusundaki bu ilk yazımda kanserin genel özelliklerinden ve nedenlerinden bahsederek temelden başlamak istiyorum.

Kanser Nedir?

Biyolojik olarak organizmada meydana gelen ve hücreleri kontrolsüz büyüyerek çoğalan kötü huylu tümörlerdir. Hücrelerin immün sistemin gözetiminden kaçmalarına sonuç olarak da uzaktaki dokuları da istila ederek metastazlar oluşturmalarına yol açan metabolik ve davranışsal değişiklikler geçirdikleri, çok basamaklı bir süreçtir. Değişiklikler genetik programlardaki modifikasyonların birikmesiyle ortaya çıkar. Bu asi hücreler uzun süre asemptomatik olabilirler. Bu nedenle fark edilmeden büyüyerek, fizyolojik işlevleri altüst ederek, çok sayıda semptoma ve kanser hücrelerinin organizma içinde yayılmasına yol açar. Kanser, hücrenin normal davranışlarını düzenleyen mekanizmaların bozulması sonucu oluşur.

Yani kanser hücrelerinin en önemli özellikleri bölünme sınırlamasını kaybetmeleri ve başka dokulara özgü alanları işgal etmeleridir.

Tümör Nedir?

Herhangi bir işlevi olmayan büyük hücre kitlelerine tümör denir. Tümörler iyi huylu, çevre dokuya zarar vermeyen (selim,benign) veya kötü huylu, çevre dokuya zarar verip ayrıca kan ve lenfatik sistem ile vücudu istila edici (malign) olabilir.

Kanser-Tümör

Tümör Çeşitleri

Tümörler geliştikleri organa ve ilgili hücrenin türüne göre adlandırılır. Karsinomalar epiteliyal kökenli ve deride veya iç organları saran dokularda bulunan kanserlerdir. Sarkomlarkas, kemik, kıkırdak ve fibröz doku gibi bağ dokusundan gelişen solid tümörlerdir. Lösemi kemik iliği gibi kan hücrelerini oluşturan ana hücrelerde gelişen ve sonuçta anormal kan hücrelerinin oluşumuna neden olan kanser tipidir. Lenfoma ve miyeloma immün sistem hücrelerinde oluşan kanserlerdir. Merkezi Sinir Sistemi Kanserleri beyin ve omurilikte oluşan kanserlerdir.

Kanser-Tümör

Kansere Sebep Olanlar

Tümörlerin gelişimi çok aşamalı bir süreç olduğundan birçok değişik faktör kanserin ortaya çıkmasını tetikleyebilir. Radyasyon, kimyasallar ve virüsler DNA hasarı yaparak ve mutasyonları uyararak kansere neden olabilir. Kansere yol açan maddelere karsinojen denir. Bazı diğer karsinojenler mutasyonlar oluşturmak yerine hücre çoğalmasını uyararak kanser gelişimine zemin hazırlarlar. Bu tür maddelere tümör teşvik edici (“tumor promoters”) denir. Genetik, immünite, kimyasal, fiziksel (Radyasyon), biyolojik (Virüsler, bakteriler), yaşam biçimi (iş, beslenme) kansere sebebiyet verebilir.

Bu haftaki yazıda kanseri genel olarak tanımlayarak giriş yapmış olduk. Daha sonraki yazılarda git gide detaya ineceğiz ve bu agresif hücreleri kavramaya çalışacağız.