Ergenlik döneminde gençlerde çeşitli psikiyatrik sorunlar görülebilir. Bunlardan belki de en göze çarpanı yeme bozukluklarıdır. Geçen ay yazdığım yeme bozukluğu Bulimia Nervoza’dan sonra yine genç adölesanlarda sık rastlanan, bir dönem ülkemizdeki şarkıcı ve mankenlerde gördüğümüz, halk arasında manken hastalığı olarak bilinen Anoreksia Nervoza (AN) diğer bir yeme bozukluğu hastalığıdır. Anoreksiya, sürekli besin alımı kısıtlamasına bağlı olarak düşük enerji alımının ortaya çıkması sonucunda ağırlık kaybı ile karakterize psikiyatrik bir hastalıktır.

anoreksiya nervoza

Anoreksiya Nervoza (AN)

Vücuduyla ön planda olan mankenler başta olmak üzere yaygın olarak kadınlarda nadir olarak da erkeklerde görülen anoreksiya; bireyin psikolojik, biyolojik ve/veya çevresel faktörler etkisiyle vücut algısının bozulmasıyla şişman olmaya duyulan korku nedeniyle ortaya çıkıyor. Bireyler vücutlarının kendilerine uygun olmadığını ve kilo vermeleri gerektiğini sürekli olarak düşünüyor ve bunu takıntı haline getiriyor.

Kişi ideal kilosunda olsa bile aynada gördüğü görüntüden memnun olmayıp çeşitli zayıflama yöntemlerini denemeye başlıyor. Normal beslenme düzeninden yavaş yavaş kopmaya ve aşırı düşük kalorili diyetlerle beslenmeye başlayan kişiler gözle görülür derecede ağırlık kaybı ile karşı karşıya kalıyor. Ağırlık kaybının oluşturduğu aşırı zayıf görüntüye rağmen aynadaki “zayıflık” takıntısından kurtulmak maalesef hiç de kolay olmuyor. Son beş kilo, üç kilo derken hastalık iyice ilerliyor ve fiziki bulgular kendini göstermeye başlıyor.

Anoreksiya Nervoza Nedir? 1

Kuru saç ve cilt, soğuk hassasiyeti, kol ve bacaklarda morarmalar, adet düzensizlikleri(amenore) sık görülen bulgulardan birkaçı. Tabii bu bulguların görülmesi kişiden kişiye farklılıklar gösteriyor. Ayrıca sürekli dengesiz beslenme, vitamin-mineral eksiklikleri, hipotansiyon(düşük tansiyon), kalp aritmileri, çeşitli kemik hastalıkları gibi sağlık sorunlarına yol açıyor. Fark etme ve kabullenme süreçleriyle beraber hastalığın tanısı aylar hatta yıllar sürebiliyor. Tanı ve tedavi sürecinin uzaması hastalığın ölümle sonuçlanmasına sebep olabiliyor.

Anoreksiya Nervoza Nedir? 2

Tedavi Süreci

Hastanın, hastalığı ve tedavi olması gerektiğini kabullenmesi; tedavinin ilk adımıdır. Yine her yeme bozukluğunda olduğu gibi psikolog, doktor ve diyetisyenlerin olduğu birçok branş multidisipliner olarak tedavide aktif rol almaktadır. Ağırlığın yeniden yapılandırılması ve kalıcı davranış değişikliklerinin oluşturulması, tedavinin en önemli hedefleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Hedefleri uygularken aylarca belki yıllarca çok düşük kaloriler ile beslenmiş, lokmalarını ve yediği her besinin kalorisini saymış, su içmekten korkan kişilerden aniden yüksek kalorili beslenmesi beklenmemeli ve tedavinin bir süreç içine yayılması gerekmektedir.

Bu noktada hasta ile iletişim halinde olan ebeveynleri ve arkadaş çevresine sabırlı ve inançlı olunması, hastanın motivasyonunun her daim yüksek tutulması açısından büyük rol düşmektedir. Özellikle beslenme tedavisinde geçmiş dönem kaynaklarında “karbonhidrat fobik” olarak tanımlanan anoreksik bireylerden bir anda çok yemek yemesi, diyetine anında uyum sağlaması beklenmemelidir. Hastanın hastalığı kabullenmesi ve psikolog ve diyetisyenle görüşmek için kendi rızasının olması sabırla beklenmelidir. Beslenme tedavisinde önerilen kesin bir diyet tipi olmamakla beraber tedavi tamamen bireyseldir ve sonuç alma süresi hastanın tedaviye uyum seviyesi ile ilişkilidir.

Anoreksiya Nervoza Nedir? 3

Sonuç olarak anoreksiya; bulimianın aksine hastanın yemek yemeyi tamamen reddettiği, enerji alımının çok kısıtlandığı, yetersiz beslenmeyle sonuçlanan ve bu ileri düzeyde yetersiz beslenmenin ölümle sonuçlanabileceği bir hastalıktır. Bu sebeple çevremizdeki görsel güzellik algısını bir yana bırakıp insanların “sağlıklı” olup olmamalarını önemsememiz gerektiğini, herkesin mankenler gibi zayıf olması gerekmediğini iyi anlamamız, her türlü psikolojik baskıdan kaçınmamız sağlıklı bir toplum oluşturmanın kilit parçasıdır.

Kaynakça:

1- Krause Besin & Beslenme Bakım Süreci- L. Kathleen Mahan, Janice L Raymond

Editör: Sena Bakı