İnsan yapısı itibariyle paylamaya ve iletişim kurmaya yatkındır. Arkadaşlar konusunda bazen şanslı olur bazen de istemediğimiz sorunlar yaşarız. Her insanın arkadaşlıkta aradığı kriterler farklı olmakla birlikte gerçek arkadaşlık tanımı da farklı olmaktadır. Döneminin en önemli filozofu olarak öne çıkan Aristoteles’in oğullarından biri olan Nikomakhos’a ithafen kaleme aldığı ”Nikomahkos’a Etikkitabında arkadaşlık kavramı üzerinde fazlaca durmuş ve bu konuyu üç ana başlık altında incelemiştir. Peki Aristoteles’e göre gerçek arkadaşlık nasıl tanımlanır?

1-Fayda için Arkadaşlık (Friendship of Utility)

aristoteles-arkadaşlık-türleri

Bu arkadaşlık tanımına üniversitede karşılaşabilirsiniz. Karşılıklı çıkar ilişkilerine dayalı arkadaşlık olarak tanımlanır. Üniversitede bir proje ödevinde alacağınız not için ortak çalışmak ve sınav dönemi not rica ettiğiniz arkadaşlarınız bunlara örnek olarak gösterilebilir. Aristoteles’e göre bu arkadaşlık türü tamamen kötü olmamakla birlikte bir tarafın çıkar ilişkisi bittiğinde sonlanacağını söylüyor. Aristoteles, yaşlı insanların genellikle fayda için arkadaş olduklarını söylese de günümüzde okul ve iş hayatında da fayda için arkadaşlıklar kurulduğunu söyleyebiliriz.

Zevk için Arkadaşlık (Friendship of Pleasure)

aristoteles-arkadaşlık-türleri

Ortak hobilere ya da zevklere sahip olan ve beraber vakit geçirmekten keyif alınan arkadaşlık olarak tanımlanır. Bu arkadaşlık türünün fayda için olandan farkları şunlardır: Birincisinde bir çıkar söz konusuyken, ikincisinde bahsi geçen tek çıkarın ‘güzel vakit geçirmek’ olmasıdır. Üniversite arkadaşlarınız olmadan o yıllarınızın ne kadar sıkıcı geçeceğini düşündüğünüzde beraber harcadığınız ve güzel anılar biriktirdiğiniz tüm o zamanların ne kadar değerli olduklarını fark edersiniz. Öte yandan hepsiyle halen görüştüğünüzü söyleyemezsiniz, öyle değil mi? Bunun sebebi; herkesin ortak zevklere sahip olduğu, düşüncelerini paylaştığı ve aynı ortamda tam da o zamanda yanında olan eşlikçilere gereksinim duymasıdır. Öte yandan ortam değişimi ya da daha iyi alternatiflerle karşılaşılması durumunda zevk için kurulan arkadaşlıklar solarak bir süre sonra kopmaya mahkumlardır.

Aristoteles zevk ve fayda için olan arkadaşlıkları tesadüfi olarak nitelerken, bir tarafın artık zevk vermemesi ve faydalı olmaması durumunda kolayca bozulabileceklerini söylüyor. Aristoteles gençlerin genellikle zevk için arkadaşlık kurduklarını ise şu şekilde açıklıyor:

”Yaşlı insanlar her zaman karşılarındaki kişiden memnun olmayabilirler, öte yandan onlara eşlik edecek bir insana ihtiyaç duyduklarından arkadaşlıklarını bozmazlar. Duyguları tarafından yönetilen gençlerse en kısa sürede en çok keyif veren şeyi ararlar. Çok çabuk âşık olurlar, çok çabuk kırılır, üzülür, sinirlenir ve çok çabuk unuturlar.”

Aristoteles

Erdem için Arkadaşlık (Friendship of the Good)

aristoteles-arkadaşlık-türleri

Aristoteles’in tasvir ettiği üç arkadaşlık türünden en ideal olanıdır. Aristoteles’in gerçek arkadaşlık tanımı bu türe dayanır. Karşıdaki kişiyi olduğu gibi kabul ve takdir etmeye dayanan arkadaşlık türü erdeme dayanır ve Aristoteles bu tür arkadaşlığı romantik bir ilişkiye benzetir. Çünkü bahsi geçen gerçek arkadaşlıklar da aşk kadar nadir bulunmakta ve herhangi bir çıkara dayanmamaktadır. Bu tür arkadaşlık ilişkilerine fazla rastlanmasa da, böyle arkadaşlar samimi olabileceğiniz ve sizi asla yüzüstü bırakmayacağını bildiğiniz insanlardır. Bu insanlarla birçok deneyim ve hatıralar edinir, birbirinize sözler verirsiniz ve en önemlisi de bu tür arkadaşlıkları mesafeler ve zaman asla yok edemez.

Yukarıda bahsedilen arkadaşlık türlerinin hepsine hayatımız boyunca denk gelmeye devam edeceğiz. Eğer sizi olduğu gibi kabul eden ve her anınızda yanınızda olan arkadaşlarınız varsa çok şanslısınız. Eğer olmadığını düşünüyorsanız bu hiç bir zaman olmayacağı anlamına gelmiyor. İnsan ilişkilerinde daha açık olmaya ve yeni insanlar tanımaya devam edin. Belki de gerçek arkadaşınızın karşınıza çıkması için sadece bir “Merhaba”ya ihtiyaç vardır, ne dersiniz?

KAYNAK: 1, 2, 3