İnsan yaşamı; bebeklik, çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılıktan oluşur. Tüm bu süreçte geçirdiğimiz fiziksel, zihinsel ve sosyal dönüşümler bizi toplum içerisinde aktif veya birinin yardımına bağımlı kılar. Ancak kişinin kronolojik yaşı ile paralel gitmeyen durumlar da mevcuttur. Zaman geçtikçe alınan yaş, kişi için “öyle hissetmeme” olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bunu, ilerleyen dönemlerde daha sık gözlemleriz. Ancak gençlik döneminde de yaşının getirdiği olgunluğa erişememiş olma da gözlemlenebilmektedir. Örneğin; 18 yaşında araç kullanma ehliyetine sahip bir kişi, kimi zaman ehliyetin vermiş olduğu gereklilikleri yerine getirememektedir.

yaşlılık ve geriatri

Yaşlılık Çalışmaları ve Geriatri

21. yüzyıl ile gelişen en önemli kavramlardan biri “toplumların yaşlanması” olmuştur. Bugün 65 yaş ve üzeri nüfus, toplam nüfus içinde %10 iken 2050 yılında %16 olacaktır. Aslında şehirlerin içerisinde stresli ve yoğun çalışma temposunda çalışan, organik beslenmeden oldukça uzak olan bizler için 65 yaş ve üzeri yaşlara ulaşmış olmak bir nevi şanstır. Şayet, o yaşlara ulaştıysak da konforlu bir şekilde geçirmek hakkımızdır.

Gelişen teknoloji ve sağlık sistemleri bizim yaşam ömrümüzü uzatsa da yaşa bağlı olarak pek çok hastalık oluşabilmektedir. Burada fiziksel sağlık gibi ruhsal sağlığının da önemi göz ardı edilemez. Bu yüzden geriatri bilimine ihtiyaç duyulmuştur. Geriatri, yaşlılık çalışmaları olarak tanımlanabilir. Gerontologlar; sağlıklı yaşlanma, yaşlının sağlığını koruma, hastalığı varsa tedavi etme ve mümkünse yaşam kalitesini iyileştirmeyi hedeflemektedirler. Burada önemli olan, “yaşlıya özel” bir tedavi uygulanması gerektiğidir.

Örneğin; ülkemizde 11 Mart 2020 itibari ile yaşamaya başladığımız Covid-19 virüsünün tüm dünyada pek çok ölüme sebep olduğu ve riskli grupların kronik rahatsızlığı olan bireylerle 65 yaş ve üzerindeki bireyler olduğu belirlenmiştir. Sosyal hayatı devam eden, her gün güvercinlere yem vermeye çıkan, ibadetini yapmak için dışarı çıkan, yürüyüşe çıkan yaşlılarımız için bu durum kısıtlayıcı olmuştur. Bu durumu yakınında yaşlı olanlar bizzat yaşasa da yaşlıların durumun vahametini anlamaması, sosyal yaşantılarına devam etme isteklerini anlamlandıramadık. Ancak, sormamız gereken, ” onları bu sosyal çevreye iten tam olarak ne?”

Ayrıca, bazı yaşlılar bunun tam tersini de gösterebilirler. Bazı fiziksel problemlere sahip olup evden çıkmak istemeyebilirler. Örneğin; altına kaçırma problemi görülebilir. Pek çok rahatsızlığı yaşlanma belirtisi olarak düşünsek de arka planında bambaşka bir sebep olabilmektedir. Burada gerontologların yaptığı şey, bütünsel bir şekilde tedavi yürütmektir. Kişiyi merkeze alarak beden ve ruh sağlığı için çalışmalar yapar.

Bir Nefeste Yaşlılık: Geriatri Bilimi 1

Yaşlılar İle İletişim

Yaş almak, pek çok deneyimi de beraberinde getirmektedir. Yaşlıların genel olarak olumlu deneyimlerine tutunduğu göz önünde bulundurulursa kullanacağımız dilin de bu doğrultuda olması gerekmektedir. Onların bilgi ve tecrübelerini yok sayarak ilerlemek maalesef mümkün değildir. Fiziksel rahatsızlıkları gibi ruhsal rahatsızlıklarını da anlayabilmek, giderebilmek ve onlara sağlıklı bir ortam sunabilmek; biz gençlerin ve yetişkinlerin görevidir. Son zamanlarda yaşanan gerek sosyal medya gerekse yakın çevremizdeki yaşlıların sağlığından endişe duyarak yapılan paylaşımların bir kısmı ne yazık ki çok üzücü olmuştur.

İstanbul Gelişim Üniversitesinde gerontolog olarak görev yapan Öğr. Gör. Sıla Ayan çıktığı bir haber programında yaşlılarla iletişimize çok dikkat etmemiz gerektiği, yalın ve hurafelerden uzak bir dil kullanarak onların bilgi ve tecrübelerinin çok değerli olduğunu hissettirerek durumu izah etmemiz gerektiğini paylaştı. Sağlık bakanının açıklamalarını, neden dışarı çıkmamaları gerektiğini, virüsün doğasını ve yapabileceklerini anlatmamız gerektiğini vurguladı. Bizler yaşlıların “söz dinlememesini” önleyebilecek dili bulabilirsek eğer toplumsal anlamda bir fayda üretebileceğiz.

Kendi yaşadığımız çevrede, bulunduğumuz binada, sokakta elbette yaşlı olan, dışarı çıkması gereken, ihtiyaçlarını gidermek zorunda olanlar elbette vardır. Onların ulaşabilecekleri kanalları onlarla paylaşmak, gerekiyorsa ihtiyaçlarını gidermek hepimizin şuan insani bir görevidir.

Bir Nefeste Yaşlılık: Geriatri Bilimi 2

Tazelenme Üniversitesi

Evde kaldığımız bu süreçte biz gençler ve yetişkinler için oldukça fazla içerik paylaşıldı. Dünya’nın dört bir yanından kapılarını dijitale taşıyan müzeler, ücretsiz kitap ve dergi üyelikleri ve daha nicesi. Ancak evde kalan yaşlılar için bu dönemde ve diğer tüm dönemlerde de akranları ile olabildikleri bir platform mevcut. 3. Yaş Üniversitesi diğer bir adı ile Tazelenme Üniversitesi. Teknolojik imkanlara sahip olanlar için online içerikler de mevcut, şuan için 5 şehirde de 5 farklı üniversite binasında hizmet vermekteler. Canlı Facebook sohbetleri, Skype üzerinden bilgi paylaşımları ile oldukça dinamik bir yapılanma.

Bu konuyla ilgili olarak bu yazıları da seveceğinizi düşünüyoruz.

Sağlıklı günlere kavuştuğumuzda yine hep beraber sokaklarda olmak dileğiyle evde kalın, mutlu kalın.

Kaynakça: 1, 2, 3

Editör: Sena Bakı