Bu seri ile çiçeklerin, aynı zamanda ağaçların anlamlarına ve hikayelerine dair bilgiler edineceğiz. Yazılar, bitkilerin dünyasına ufak bir giriş niteliğinde olacak. Bu serinin her an ulaşabileceğiniz toplu bir kaynak olmasını temenni ediyorum. Keyifli okumalar!

Süsen Çiçeği

bitki

Süsen çiçeği -bir diğer ismiyle iris çiçeği- ince ve mor taç yapraklarıyla oldukça narin bir bitkidir. Bu narin görüntüsüne rağmen çok farklı habitatlarda da yaşamını sürdürebilir.

İris, Latincede “gökkuşağı” anlamına geliyor. Yunan mitolojisinde tanrıların mesajını taşıyan Electra’nın kız kardeşine verilmiş bir isim. Süsen, tanrıçayı temsil ediyor. Gökkuşağına sarınmış bu tanrıça, yerin ve göğün birleşmesinin bir sembolüdür. Bu nedenle ki gökkuşağının, tanrıların sesini duyurduğuna inanılır. Süsen Türk kültüründe de ruhun ölümsüzlüğünü sembolize ediyor. Çin kültüründe süsenin içildiğinde ömrü uzatıp zekayı arttırdığına dair de bir söylem var.

Aynı zamanda Van Gogh, süsenleri resimlemekten özel bir keyif alıyordu. Süsenleri resmettiği eserinden hastalığının paratoneri olarak bahsetmiştir.

Ormangülü

Bitki Rehberi - 2 1

Halk arasında zifin adıyla da biliniyor. Doğu Karadeniz’de ormangülünden beslenen arıların yaptığı bala halk arasında “deli bal” deniyor. Bu balı fazla tüketince halüsinasyon görme gibi yan etkileri bile olabiliyor. Karadenizli bir aile olarak bizde fazla tüketme hatasına düştük ne yazık ki.

Pek çok renge ve cinse sahip bir çiçek. Doğu Karadeniz’de olan sarı ormangülleri endemik bir tür.

Ormangülü yapısından sebeple “insanın aklını başından alan” bir çiçektir. Siz de ormangüllerini bu şekilde anlamlandırarak buketini hediye edebilirsiniz.

Sümbül

Bitki Rehberi - 2 2

Sümbül, nisan ve mayıs aylarında çiçek açıyor. Aslında sümbülün ilk örnekleri mavi renklidir ve bu yüzden bilimsel adı mavi anlamına gelen Hyacinthus’tur. Günümüzde beyaz, açık mor, pembemsi gibi başka renkleri de bulunmaktadır. Antik çağlardan beri sümbüller, derin mavi renkleri ve baş döndürücü kokusuyla cezbedici bir çiçek olmuştur. Sümbül, Osmanlı döneminde tohumlarının mideyi güçlendirici, iştah açıcı etkisi olduğu düşünülerek tıp alanında da kullanılmıştır.

Sümbül, duyguların ifade edilmesinde önemli bir anlama sahiptir. Çiçeklerin dilinde sadakati ve -mavi olan sümbül özellikle- samimiyeti anlatır.

Servi

Bitki Rehberi - 2 3

Servilerin bilimsel adı Cupressus. Adını Yunan mitolojisinden Apollon’un sevgilisi Kiparissos’tan alıyor.

Servi, sert bir ağaç olduğu için böceklere geçit vermiyor. Aynı zamanda hoş bir kokuya da sahip. Bu nedenle Anadolu’da çeyiz sandıklarında ve giysi dolaplarında servi ağacı kullanılıyormuş. Kozalakları da eskiden Bodrum yöresinde misket olarak kullanılırmış. Kozalaklar mazı olarak bilindiği için bu yörede miskete “mazı oyunu” da denirmiş.

Servi ağacı Batı’da ölüm ve matemi; Doğu’da ise dayanıklılık ve ölümsüzlüğü simgeler. Uzaktan bakıldığında büyük yeşil bir ateş gibi görünen servi ağacı Zerdüşt inancınında kutsal ağaçlarından biridir. Servi ağacı kutsanmış ve İran inanç dünyasında önemli bir simge haline gelmiştir.

Meyve vermediğinden ve her zaman yeşil kaldığından servi ağacının özgür olduğuna dair bir inanç da var. Bu nedenle İran’da ”azad serv” yani özgür servi de denmiş. İran’da bin yaşını geçmiş görkemli servi ağaçlarını görmek hala mümkün. Kutsal kabul edildikleri için korunuyorlar.

Birçok kültürde servi ağacının izlerini görmek mümkündür. Araplar servinin olduğu yerde mutlaka yılanların da olacağına inanırmış mesela. Çinli bir simyacı, servi ağacının özüyle ayaklarını ovan bir kişinin su üzerinde yürüyebileceğini, vücudunu servi özüyle ovan kişinin görünmez olabileceğini iddia etmiş.

Servi, dik gövdesiyle doğruluğu da simgeliyor. Osmanlı kültüründe minareye benzer biçimiyle servi, hayat ağacıdır. Dallarına konmuş kuşlar hayatın içindeki canları, yani insanı simgeler.

Bu haftanın bitki rehberinde süsen çiçeği, ormangülü, sümbül ve servi ağacını anlattım. Botanik serüvenimde, beni bu yolda yönlendiren ve bilgilendiren Botanitopya sunucusu Benan Kapucu’yu dinlemek isterseniz yazıya bağlantıları da ekliyorum.

Bitki Rehberi - 2 4

Sizinle olmak güzeldi. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

Kaynakça: 1, 2

Editör: Sena Bakı