1960’lı yeşilçam film sahnelerine televizyonlarda veya internette denk gelmişsinizdir. Böyle 6 adet Emel Sayın gördüğümüz o sahneler aslında bir aletten esinlenerek geliştirildiğini kim bilebilir ki?

Kaleydoskop Nedir?

Çiçek dürbünü, diğer adıyla Kaleydoskop, Yunanca’daki kalos (güzel), eidos (biçim), scopos (izlemek) sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuş bir alettir. Sonu skop ile biten aletler genelde bilimsel araştırmalar için kullanılan araçlar olsa da kaleydoskop kullanımı itibariyle bu araçlardan tamamen farklıdır. Bu alet ilk olarak Sir David Brewster tarafından 1816’da ışığın polarizasyonundan yaralanılarak icat edilmiştir. Polarizasyondan bahsetmek gerekirse, dalganın hareket yönüne dik gelen düzlemdeki salınımların yönünü tanımlayan yansıyan dalgaların bir özelliğidir. Bu kavram dalga yayılımı ile ilgilenen optik, sismoloji ve uziletişim gibi bilim ve teknoloji sahalarında kullanılmaktadır.

Siyah beyaz

Brewster yaptığı icattan çok para kazanacağını düşünmüştür, ancak patent sırasındaki bir hatası, dürbünün taklitlerinin çok kolayca kopyalanabilmesine olanak sağlanmıştır. Dürbünün içerisi siyah ya da koyu bir renge boyalıdır. İçinde arasında 60 derecelik eğimle birbirine bitişik üç ayna bulunur. Aynaların arasında renkli cam parçaları, tüyler, pullar, ince boncuklar gibi malzemeler bulunur. Bu dürbünün bir ucundan bakıldığında şekil değiştiren çokgenler, çoğunlukla bir daha aynı olmayacak görüntüler görülür.

Kaleyskop, çocukların eğlence amaçlı kullandıkları bir dürbünden ibaret görünse de aslında bir teknolojinin temellerini atmış bir icattır. Kaleydoskop icadından hareketle yeşilçam filmlerinde kullanılan 6 parçalı görüntü teknoloji geliştirilmiştir.  Görüntü hafif bulanık ve çokgen şekiller haline getirerek sahneyi dramatikleştirmeyi amaçlar. Bununla beraber bazı sanat merkezlerinde bu dürbünler bulunur, çeşitli sanat eserleri bununla bakılarak bu eserlerin farklı görüntüleri elde edilir.

Kaleydoskop Sanat Dünyasına Etkisi

Kaleydoskop, insanlara görsel olarak yarattığı etkiden ötürü birçok sanatçının dikkatini çekmiştir. Dünya’da 368 şarkı ve 67 albüm isminde geçmektedir. Bunlardan bir kaç örnek vermek gerekirse;

-Coldplay’in Kaleidoskope isimli 14 Temmuz 2017’de çıkan albümü

coldplay

 

-1966 yılında kurulan Kaleidoscope isimli Amerikalı bir grup

kaleidoscope band

-The Beatles – Lucy in the Sky with Diamonds şarkısında geçen, “a girl with kaleidoscope eyes”  dizesi..

 

-Teoman – İstasyon İnsanları şarkısında bir çiçek dürbününden insanlara bakarken dizesi..

Oluşturduğu görüntüler sanatçıları hayran bıraktığı gibi daha birçok insanı kendisine hayran bırakarak, Brewster Kaleydoskop Topluluğunun kurulmasını sağlamıştır. BKT, kaleydoskoplar tasarlayan ve yaratan bir sanatçı topluluğudur. Kaleydoskoplar satan galeriler ve mağazalar; ve onları seven ve zevk alan koleksiyoncular ve müzelerin birbiri ile bağlantı kurmasını sağlar. Birçok kıtadan ve ülkeden yüzlerce üyesi bulunan bu topluluk çeşitli etkinlikler ve sergiler gerçekleştiriyor. Oluşturdukları web sitesinde kaleydoskop hikayesini, Brewster Kaleydoskop Topluluğu hakkındaki bilgileri, üyelik işlemlerini, yapılan etkinlik bilgilerini, bir kaleydoskop almak istediğinizde nasıl satın alacağınız, toplayacağınız ve kuracağınız hakkında bilgilerin hepsini bir arada bulabilirsiniz. Siteyi ayrıntılı incelemek için şurayı tıklamanız yeterlidir.