Déjà vunun Tam Tersi: Jamais vu

Bazen insanlar algılarının değiştiği hissine kapılırlar ve kendilerini şu andan uzaklaştıran bu hislere farklı isimler verirler. Déjà vu ve jamais vu da bunlardan ikisidir.

Déjà vu Nedir?

Déjà vunun ne olduğunu çoğumuz biliyoruz. Bir olay daha önce gerçekleşmemiş olsa bile bize çok tanıdık gelir. Sanki daha önce o yerde bulunmuş ya da o olayı yaşamış gibi hissedersiniz. Bu durum déjà vudur.

Jamais vu Nedir?

Jamais vu ise déjà vunun tam tersidir. Yıllarca bulunduğunuz bir yerde olmanıza rağmen her şeyin yabancı gelmesidir. Ebeveynlerinizi kaybettikten sonra büyüdüğünüz eve soğuk bir sonbahar günü gittiğinizi hayal edin. Hala çocukluğunuzda hissettiğiniz o duyguları hisseder miydiniz? Hayır, büyük ihtimal bir yabancı gibi hissedecektiniz. Biraz boşlukta, biraz kaybolmuş, sanki daha önce hiç orada bulunmamış ve oraya ait değilmiş gibi hissedebilirsiniz. İşte jamais vu tam olarak böyle bir his.

dejavu

Neden Böyle Hissediyoruz?

İnsan beyni hayal edemeyeceğimiz kadar kompleks bir makine. Her gün başka bir yönünü keşfediyoruz. Belki de tam olarak kapasitesini hiçbir zaman anlayamayacağız. Beynimizin hatıraları çok ilginç bir şekilde kategorize eder. Bir olayı her hatırladığınızda beyninize onu en son aklınıza getirdiğiniz haliyle kaydedersiniz. Zamanla detaylar silinir. Her ne hissediyorsanız duygularınıza alışırsınız ve olay eskisi kadar aklınıza gelmemeye başlar.

Beyninize olayları anahtar sözcüklerle kaydettiğinizi düşünün. Birbirinden tamamen alakasız iki farklı olay yaşamışsınızdır ama bir anahtar kelime bile ortaksa beyniniz size diğer olayı hatırlatacaktır. Koku ve ses için de bu geçerlidir. Aldığınız bir kokuyla yıllar önceye gidebilirsiniz. Beyniniz o kokuyla o anı özdeşleştirmiştir. Herkesin en çok yaptığı şeylerden biri de bir anıyı bir müzikle özdeşleştirmektir. Dolayısıyla olaylar farklı olsa bile sizin farketmediğiniz ortak yönlerden dolayı olayların size hissettirdikleri aynı olabilir. Déjà vunun asıl gerçekleşme nedeni de budur.

KAYNAKLAR

1, 2

Bilgiyi Yay
Vefa Lisesi taze mezunu, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde İşletme Mühendisliği okuyacak. Felsefeye, tarihe ve siyasete ilgili. Minimalist.

Bir Cevap Yazın