DELİLİK VE DEHALIK ARASINDA BİR İLİŞKİ VARDIR.” Hans J. Eysenck

dehalık

Toplum arasında sıkça kullanılan “deli” kavramı, aşırı hareketlere ya da tam tersi durumlara yakıştırılan, daha önce karşılaşılmamış, korkulan kişiler için söylenir. “Delilik” norm dışı davranışlara sahip insanlarda görülen bir durumdur. Fakat delilik ile dahilik arasında uçurum farkı olmadığını biliyor musunuz? Her dahi aynı zamanda deli midir? Her deli gerçekten aşırı zekadan mı deliriyor?

Tarihte deha olmanın sebeplerinin genetik mi yoksa çevresel olduğu çokça tartışılan bir konuydu. Aristo döneminde deha ve delilik arasında bir bağlantı kurulmuş ve sebebinin ise genetik olduğu düşünülmüştü.

1974 yılında Hans Eysenck psikozlu durumun değil, deliliğin dehalıkla bir alakası olduğunu bulmuştur. Deliliği ise doğuştan psikoza yatkın olmakla tanımlamıştır. (Psikoz: Düşünce ve duyularda ağır bozulmaların olduğu zihinsel durumu tanımlar. Şizofreni, Bipolar bozukluk gibi)

Eysenck kişilere bir bütün olarak bakar ve mizaçla ilgilenir. Biyolog olan Eysenck, mizacın fizyolojik olayların belirlediğini söyler ve mizacı 4 boyutta inceler:

  • Nevrotiklik: Bir uçta duygusal sakinliğin olduğu diğer uçta ise kızgın ve tedirginliğin olduğu bir boyuttur.
  • İçedönüklük-Dışadönüklük: Tahmin edebileceğimiz şekilde açıklar. İçedönük insanları utangaç ve sessiz, dışadönüklüğü ise konuşkan ve girişken insanlar olarak tanımlar.
  • Psikotiklik: Bu boyut için çok büyük bir alanda deney yapmış fakat istediği veriye her katmandan ulaşamayacağını anladığı zaman deneyini akıl hastanesinde devam ettirmeye karar veriyor. Psikotiklik (delilik olarak adlandırılan) boyutunun farklı aşamalarda olduğunu söylüyor. Yüksek psikotikliği; empati yoksunluğu, dürtü bozukluğu, asosyal ve inatçı kişilerle tanımlıyor.
dehalık

Dehalık Nedir?

Deha, yaratıcılığın en üst mertebesidir. Kişinin IQ değerinin normal IQ ortalamasının çok üstünde olması gerekmektedir. En az 165 olmalıdır. Ancak sadece yüksek zeka, dehalık anlamına gelmemektedir. Burada zihinsel araştırma süreci ayırt edici özelliktir. Farklı ve kapsamlı bir düşünme vardır.

Eysenck’e göre çok kapsamlı düşünce ve yaratıcılık bir araya geldiğinde dehalık, kapsamlı düşünce ve psikotiklik bir araya geldiğinde ise delilik oluşabiliyor.

Nasıl Ayırt Ediyoruz?

Aslında iki durumda norm dışı grupları temsil ediyor. Delilik ve dehalığı bir çizgi üzerinde hayal edersek biri diğer uçta diğeri ise bir diğer uçtadır. Ortak noktaları toplum tarafından alışılmayan, “normal” olmayan durumlar olmalarıdır. Uzman Doktor Psikiyatrist ve Psikoterapist Neslihan Altunsoy, elde var olan bir hipotezin kanıtlanması durumunda dehalık, kanıtlayamama durumda ise deliliğin bir örnek olabileceğini söylüyor. Bu örneği, bir şizofreni hastasının gördüğünü iddia ettiği şeyleri kanıtlayamaması gibi düşünebiliriz.

dehalık

Bir sonraki yazımda psikotikliğin üst seviyelerde olduğu bir hastalıktan bahsetmek istiyorum. Antisosyal Kişilik Bozukluğu…Haftaya bu konu üzerine ve seri katillerin nasıl düşündüğü hakkındaki yazımla sizlerle olmak için sabırsızlanıyorum.

İçinizde ki o “çocuksu deliliği” kaybetmeyin.

Zira ülkemizde olan bir çok olayda akıl sağlığını korumak pek mümkün olmuyor.

Güzel günler sizin olsun!

Not: Akıl Oyunları ise size film tavsiyemdir.

Kaynak: 1

Editör: Minem Kesen