Eğitim; bilginizi, becerinizi ve tutumunuzu değiştiren ve geliştiren uzun vadeli bir süreçtir. Dünyada kabul görmüş 3 tür eğitim şekli bulunmaktadır. Bunlar; formal (örgün) eğitim, informal eğitim ve non-formal (yaygın) eğitimdir.

Formal (Örgün) Eğitim: Kişilerin iş ve meslek kollarında çalışmaya başlamadan önce okul ya da okul niteliği taşıyan kuruluşlarda, genel ve özel bilgiler yönünden yetişmelerini sağlamak amacıyla belli yasalara göre düzenlenen ders içerikleri, yöntemleri ve süresi önceden planlanan eğitimdir. Katılım zorunlu olup kademeli olarak ilerler. Bir seviyeyi bitirmeden diğer seviyeye geçilemez. Bu eğitim türünü gören kişiler süreç sonunda bir sınava tabi tutulur ve diploma alabilir.

Eğitim
Formal (örgün) Eğitim

İnformal Eğitim: Dilimize usta – çırak ilişkisi olarak geçmiş olmasına rağmen bundan daha kapsayıcıdır. İnformal eğitim yaşam içerisinde kendiliğinden gelişen bir süreçtir. Kişi, karşılaştığı durum ve içinde bulunduğu toplumun diğer üyeleriyle etkileşime girdiğinde farkında olmadan bir şeyler öğrenir. Bu sebeple informal eğitimin bireyin doğumundan ölümüne değin ailede, sokakta, okulda, iş yerinde ve kitle iletişim araçları yoluyla yaşamın her alanında gerçekleştiği söylenebilir. O halde informal eğitim “her an, her yerde, bir plana bağlı olmaksızın yapılan eğitim etkinlikleri” olarak tanımlanabilir.

Örneğin berber çırağı, ustasını izleyerek nasıl tıraş edeceğini öğrenir ya da biri bir televizyon kanalında bir yemeğin nasıl yapılacağını öğrenebilir. İyi şeyler öğrenilebileceği gibi sigara içmek, küfür etmek gibi kötü şeyler de öğrenilebilir. Bu sürecin plansız olmasının dezavantajlarından biridir.

Non-Formal (Yaygın) Eğitim: Yaygın eğitim, örgün eğitimin yanında ya da dışında düzenlenen formal eğitim faaliyetlerinin hepsini kapsamakta olup örgün eğitim sistemine hiç girmemiş ya da herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademelerden çıkmış bireylere ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda ekonomik, toplumsal ve kültürel gelişmelerini sağlayıcı nitelikte, çeşitli süre ve düzeylerde hayat boyu yapılan eğitim – öğretim, üretim, rehberlik ve uygulama etkinliklerinin tümüdür.

Tarihsel olarak yaygın eğitim örgün eğitim kurumları dışındaki pek çok yerde gerçekleştiriliyordu ve şimdi çeşitli öğrenme ortamlarında gerçekleştiriliyor. Konferans ve öğrenme odaları ile sınırlı değildir. Bir sokakta, bir gençlik kulübünde veya başka herhangi bir yerde olabilir.

Günümüzde yaygın eğitim yaklaşım ve yöntemleri okullar, üniversiteler, şirketler ve sivil toplum kuruluşları dahil birçok sektörde kullanılmaktadır. Yaygın eğitim, öğrenme hedeflerine ulaşmaya dayanır. Belirli bir zaman dilimi içerisinde önceden planlanan aynı zamanda öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamak için esnek bir yapıya sahiptir ve özel destekle uygulanır. (Konunun uzmanı bir eğitmen ya da kolaylaştırıcı, konunun öğrenilmesi için kullanılabilecek materyal.)

Yaygın eğitim, yaşam boyu öğrenme kavramının ayrılmaz bir parçasıdır. Bireylerin sürekli değişen ortama veya yaşam koşullarına daha iyi adapte olabilmeleri adına bilgi, beceri, tutum ve davranışları öğrenmelerine bunu sürdürmelerine yardımcı olur.

Yaygın Eğitimin Temel İlkeleri

  • Gönüllü Katılım

Yaygın eğitim faaliyetlerine katılım isteğe bağlıdır. Aynı şey eğitim faaliyetinin herhangi bir bölümü için de geçerlidir. Öğrencinin katılmama hakkı vardır. Eğitmenler, insanların rahatlık alanlarından çıkıp motive olmaları için fırsatlar yaratır ancak öğrenciler bunu yapıp yapmayacaklarına kendileri karar verir. Gönüllü katılım genellikle kabul edilir çünkü öğrencilerin motivasyonunu etkiler. Bir şeyi isteyerek yapmak ve zorunlu olarak yapmak arasında farklar vardır. İsteyerek yapmak öğrenmeyi daha verimli hale getirir.

  • Aktif Katılım

Öğrenciler eğitim sürecinde aktif rol oynarlar. Grup sürecindeki rollerinin sorumluluklarını ve öğrenmelerinin mülkiyetine sahip olmanın gerekliliklerini yerine getirirler. Eğitmenler akran iletişimini ve öğrenmesini teşvik eden su, öğrencilerin motive olması için harekete geçmesi için kendilerini güvende ve rahat hissetmeleri için cesaret verici bir ortam yaratır. Bu birbirlerini için öğrenme fırsatlarını kolaylaştıran öğrenciler içinde olabilir.

  • Öğrenme Kaynağı Olarak Grup

Yaygın eğitimde grup bir öğrenme kaynağı olarak hizmet eder. Eğitmenler birlikte hareket etme ve birlikte öğrenme fırsatları yaratır. Böylece her katılımcı grup öğrenmesinin potansiyelinden ve kaynağından olabilecek en fazla düzeyde fayda sağlayabilir.

  • Öğrenci Merkezli

Yaygın eğitimde öğrenciler eğitimin merkezindedir. Pratikte bu öğrencilerin nasıl ve ne zaman öğrenmek istediklerine karar vermeleri onlar ve bağlamları için önemlidir. Eğitim faaliyeti önceden yapılan ihtiyaç değerlendirmesi ile planlanmalıdır ve eğitimin kendisi, içerik ve yöntemi öğrencilerin ihtiyaçlarına göre ayarlayarak yeterince esnek olmalıdır. Bu aynı zamanda öğrenme hedeflerine ve temel yeterliliklerine göre öğrencilerin eğitim çıktılarını değerlendirdikleri anlamına da gelir.

  • Deneyimsel Öğrenme

Yaygın eğitim, yaklaşım yaparak öğrenmeye dayalıdır. Öğrencilerin genelleme ve uygulama ile hareket ettikleri deneysel öğrenme döngüsünü kullanır. Yaygın eğitim teknikleri olarak adlandırılan uygulama ve oyunlar deneyimsel öğrenmenin en iyi örnekleridir. Yansıma (uygulayarak ve göstererek) bilgi ve değerlerin öğrencilere aktarılmasında çok önemlidir.

  • Bütüncül Yaklaşım

Yaygın eğitim bütüncül yaklaşıma dayanır. Form dışı eğitim ortamlarında öğrenme bilişsel, duygusal ve fiziksel öğrenme seviyelerini içerir. Böylelikle katılımcının bilgisini, becerisini ve kalbini(duygularını) harekete geçirmeye çalışır.

  • Değer Temelli

Yaygın eğitim değer tabanlıdır. İnsanların belli konulardaki temel yetkinlikleri edinmeleri ve sürdürmelerine yardımcı olur. Bunlar kişisel ve mesleki gelişimlerine katkıda bulunan, demokrasiye aktif katılım için sosyal içerme ve insan hakları değerlerdir.

Kaynaklar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Editör: Berfincan Doğan