Zeigarnik Etkisi: Erteleme Alışkanlığınızdan Kurtulun

Zeigarnik Etkisi: Erteleme Alışkanlığınızdan Kurtulun

Erteleme Alışkanlığı

Yaz sıcaklarının bastırmasıyla erteleme alışkanlığımız iyice içimize yerleşiyor. Bunun için çeşitli çözümler denesek de bunların hiç biri maalesef kalıcı olmuyor. Fakat bugün öyle bir çözüm öğrendim ki hemen sizinle paylaşmak istedim. Psikolojik olarak yaşadığımız bu etki, aslında erteleme alışkanlığımıza çözüm olabilir. Peki ya nasıl?

Zeigarnik Etkisi Nedir?

İzlediğiniz film hiç beklemediğiniz bir şekilde biter boşlukta kalır, etkisini uzun süre atlatamazsınız. Sınavdan çıktığınızda hep önce çözemediğiniz soruları hatırlarsınız. Bir tatile çıktığınızda hep yarım bıraktığınız işler beyninizi sürekli kurcalayıp durur. Bu ve bu gibi durumlara Zeigarnik Etkisi deniyor. Tamamlanmamış veya bölünmüş şeylerin tamamlananlara göre daha kolay hatırlandığını anlatan bu psikolojik kavram, ismini Rus psikolog Bluma Zeigarnik’ten alıyor.

1920’lerin ortalarında Zeigarnik ve arkadaşları, Berlin Üniversitesinin restoranına gider. Kalabalık grup, siparişlerini verir. Siparişi, tek bir garson alır. Ancak, hiçbir siparişi kaydetmez. Bu davranış Zeigarnik’in dikkatini çeker. Grup, yemeklerini yer ve restorandan çıkar. Zeigarnik ise aklındaki soru işaretlerini gidermek için geri dönerek, aynı garsonu bulur ve bunca siparişi aklında nasıl tuttuğunu sorar. Garson, üniversitenin kalabalık restoranındaki biraz evvel aldığı siparişi bırakın, psikologlardan oluşan grubu bile hatırlamamaktadır. Garsonun Zeigarnik’e söylediği tek şey, siparişleri aklına yazıp, yemeklerin ilgili kişilere ulaştırılmasını sağladıktan sonra siparişleri aklından sildiğidir. Zeigarnik ve ekibi, bitirilmemiş, sonlandırılmamış işlerin, zihni meşgul ettiğini görürler.

Erteleme Alışkanlığı

Zeigarnik, sonrasında bu tespitini bir deneye dönüştürdü. 138 çocukla gerçekleştirilen deneyde, çocuklara bulmaca ve aritmetik problemler verdi. Çocuklar yarısını tamamladıktan sonra bulmacalar ellerinden alındı. Zeigarnik, bir saat sonra çocukların hafızasını denedi ve çocukların yarım kalan bulmaca ve problemleri daha iyi hatırladıklarını gördü.Yetişkinleri kapsayan bir deneyde, katılımcılar bitmemiş görevleri, tamamlanmış görevlerinden%90 daha iyi hatırladılar.

Zeigarnik Etkisini açıklamak için sayısız girişimlerde bulunuldu. Bazı çalışmalar, görevi tamamlamak için görevi akılda tutma ihtiyacından kaynaklanan bilişsel bir gerginlik olduğunu önermektedir. Bazıları ise motivasyon, ödül beklentisi ve başarabilme isteğinin etkisi olduğunu savunmaktadır.

Peki Ya Erteleme Alışkanlığından Nasıl Kurtuluruz?

İlk yapmanız gereken, ertelediğiniz görev için ilk adımı atmalısınız. Erteleme yaparak ilk adımı atamazsınız. Zeigarnik Etkisini eyleme geçirebilmek için tek yapmanız gereken ilk adımı atmak. Oturun ve bir plan yapın. Örneğin bilgisayarda bir makale yazmanız gerekiyorsa önce bilgisayarı açın. Bir göreve başladığınızda onun bitmesini arzu edersiniz. Bunu yapmak için motivasyon bulmak zor olabilir ancak bilinçli bir kararla bitirmeyi isterseniz hiçbir şey karşınızda duramaz.

Erteleme Alışkanlığı

Uygun aralarla bir çalışma oturumu planlayın ancak aralardan önce görevinizi  tamamlamayın. Kendinize cevapsız bırakılmış bir soru verin. Bu soruyu cevaplamak için geri dönmek isteyeceksiniz. Tamamlanmış bir bölümden sonra ara verirseniz, gerisini tamamlamak için daha fazla motive olursunuz.

Hedeflerinizi olabildiğince gizli tutun. İnsanlara hedeflerimizden bahsettiğimizde vücudumuzdaki dopamin miktarında artış oluyor. Aslında bu bir yandan kötü bir şey olabilir. Çünkü hedeflerimizi sesli bir şekilde dile getirdiğimizde bir şeyler başarmış gibi hissediyoruz.Bunu fark etmeyebiliriz ancak gerçekten hedeflerimizi dile getirdiğimizde onları başardığımız hissine kapılıyoruz ve devam etme motivasyonumuzu kaybediyoruz. Hedeflerinizi kendinize saklayın ve onlara doğru adım adım ilerlemeye devam edin. Zeigarnik Etkisi tam anlamıyla burada ortaya çıkarken sahte başarı duygusunu azaltarak hedefinize yönelik size motivasyon sağlayacaktır.

Kaynakça:

1

Bilgiyi Yay
Written by Ecem Bölük
22 yaşında bir Bilgisayar Mühendisi. Okumaya, yazmaya ve kodlamaya delicesine bağlı kreatif biri.

Leave a Reply