17.11.2019 tarihinde ilk vakası Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan korona virüs (Covid-19), çok kısa bir sürede tüm Dünya’ya yayıldı. İş hayatını, ülkelerin ekonomilerini, eğitim sistemini kısacası tüm hayatımızı alt üst eden bu virüs ile ilgili her geçen gün yepyeni bir bilgi öğreniyoruz. Bitmesini ve özgür hayatımıza bir an evvel dönmeyi umutla beklerken ne yazık ki birçok ülke gibi Türkiye de halkını korumak için kısıtlamalara geri döndü. Peki halkı korumak yeterli mi? Evcil hayvanlar korona virüs hastalığına yakalanmıyor mu? Bizlere bulaştırma riskleri var mı?

Salgının başından beri bu konu ile ilgili birçok rivayet sosyal medya aracılığıyla bizlere ulaştı. Kimi hayvanların korona virüse yakalanmadığını kimi yakalandığını ve insanlara da bulaştırdığını kimi ise hayvanların da korona virüse yakalandığını ama insanlara bulaştırmadığını bildirdi. Peki bu rivayetlerden hangisi doğru?

Öncelikle şu soruya cevap verelim: Hayvanlar da insanlar gibi korona virüse yakalanır mı?

Salgının çıktığı Wuhan kentindeki Huazhong Tarım Üniversitesinde bulunan araştırmacılar, Ocak 2020 ile Mart 2020 tarihleri arasında hayvan barınaklarında, evcil hayvan hastanelerinde ve
Covid-19 hastalarının bulunduğu evlerde yaşayan 102 kediden kan ve sürüntü örneği alarak korona virüse yakalanıp yakalanmadıklarını incelendi. Sürüntü alınan kedilerin 15’inde korona virüse karşı antikor bulundu. Bunların 11’indeki antikorların enfeksiyonu engelleyecek kadar güçlü olduğu bildirildi. Ayrıca antikorlu olan kedilerin Covid-19 testinin negatif çıktığı, semptom göstermediği ya da virüs nedeniyle ölmediği kaydedildi. Tüm bunlardan yola çıkan araştırmacılar tahmin edilenden daha fazla virüs bulaşmış kedi olabileceğini belirttiler. Kedilerin doğal olarak geliştirdiği antikorlar sayesinde Covid-19’la savaştığı kaydedilen çalışmada aynı zamanda virüsün kedilere tekrar bulaşma riskinin de olduğu uyarısı yapıldı. Çalışmanın sonuçları “Emerging Microbes & Infections” dergisinde yayımlandı.

Sadece Çin’de değil, ABD’nin Newyork eyaletinde de iki faklı ev kedisinde korona virüs test sonucu geçtiğimiz nisan ayında pozitif çıktı. Kısacası ne yazık ki evcil hayvanlara da korona virüs bulaşıyor.

evcil hayvan
Unplash-Yerlin Matu

Peki Korona Virüsü Hayvanlara Biz Mi Bulaştırırız?

İtalya’da yürütülen araştırma kapsamında korona virüs vakalarının çok fazla görüldüğü Lombardiya bölgesinde evlerde yaşayan 540 köpek ve 277 kediye test yapıldı. Köpeklerin ortalama yüzde 3.4’ünde kedilerin ise yüzde 3.9’unda virüsün vücuda girmiş olduğunu kanıtlayan antikorlara rastlandı. Yine Almanya Hayvan Sağlığı Enstitüsü Başkanı Thomas Mettenleiter da insanlardan hayvanlara korona virüsün bulaştığının kanıtlandığını bildirdi.  

Korona Virüs Evcil Hayvanlardan İnsanlara Bulaşıyor Mu?

Eminim ki birçoğumuz hayvanların da korona virüs hastalığına yakalandığını öğrendikten sonra bu sorunun cevabını merak etmeye başladık: hayvanlar da insanlara korona virüs bulaştırabilir mi?

Türk Veteriner Hekimleri Birliği bu konuyla ilgili 24 Mart 2020 tarihinde kendi sitelerinde şu açıklamayı yaptılar: “Henüz evcil hayvanların Covid-19 hastalığını yayabileceğine dair bir kanıt yok.”

Yine Prof. Dr. Murat Arslan “Dünya Sağlık Örgütü yeni virüsün insanlara ilk olarak bir yabani hayvan kaynağından bulaştığının tahmin edildiğini ancak takip eden vakalarda sadece insandan insana bulaşma olduğunun görüldüğünü bildirdi. Açıklamada, şimdiye kadar, evcil hayvanların hastalığı yayabileceğine dair bir kanıt bulunamamıştır.” açıklamasında bulundu.

Evcil Hayvanlar Da Korona Olur Mu? 1
Unplash-tranmautritam

Minik Dostlarımızı Korona Virüsten Nasıl Koruruz?

Sağlık Bakanlığı evcil dostlarımızı korumamız için bizlere şu sözlerle önerilerde bulundu:

 “COVID-19 olan bir kişiyle temas ettikten sonra hastalığa yakalandığı bildirilen az sayıda hayvan var. COVID-19 hastalığınız varsa evde beslenen hayvanlarınızı öpmekten uzak durun. Yiyecek ve içeceklerinizi onlarla paylaşmaktan kaçının. Mümkün olduğunca evcil hayvanınızla temastan kaçının. Yaklaşmaya mecbursanız maske kullanın. Evcil hayvanınız hastalanırsa veya evcil hayvanınızın sağlığı hakkında endişeleriniz varsa veteriner hekiminizle konuşun. Evcil hayvanınızda hastalık bulguları varsa veteriner hekimin uygun görmesi halinde evcil hayvanınızın testleri Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Veteriner Kontrol Enstitülerinde yapılır. COVID-19 pozitif saptanan kedi veya köpekleri 14 gün izole edin. Köpekleri bir tasma kullanarak gezdirin. Diğer insanlardan ve hayvanlardan en az iki metre uzakta tutun. Çok sayıda insanın ve köpeğin toplandığı halka açık park ve yerlerden kaçının. “

Naçizane bir öneride de ben bulunmak istiyorum: Eğer evcil hayvanınızda korona virüs bulgusuna rastlarsanız lütfen onları barınaklara veya sokağa terk etmeyin. Onları hiçbir durumda barınaklara veya sokaklara terk etmeyin. Onlar da bizler gibi birer canlı ve bakıma, sevgiye muhtaçlar. Lütfen onları sevin!

Aradan koskoca 1 yıl geçmesine rağmen bizimle olan bu virüsün bir an evvel son bulmasını temenni ediyor ve sağlıklı günler diliyorum.

Korona virüs alacağımız tedbirlerden daha güçlü değildir!

Kaynakça: 1, 2, 3, 4

Editör: Berfincan Doğan