Herkese Merhaba,
2 haftalık aranın ardından yazılarımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz 🙂

Bu hafta evrimsel süreçte Neandertallerin öyküsünü anlatacağız.
Neandertaller neden önemli? Şu anki tür olan Sapiensler ile bağlantısı nedir?

Bu ve bunun gibi sorulara cevap vermeye çalışacağız.
Keyifli okumalar…

Neandertal İnsanı:

Neandertaller -bilimsel adı Homo neanderthalensis- yaklaşık 250.000 yıl önce evrimleşmiş bir insan türüdür. Soyları ise yaklaşık 28.000 yıl önce tükenmiştir.

magara

Bilimsel Sınıflandırma:

Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Primates (Primatlar)
Üst familya: Hominoidea –İnsansılar
Familya: Hominidae –Büyük insansılar
Alt familya: Homininae
Cins: Homo – İnsan
Tür: Homo neanderthalensis

Keşfedilme Öyküsü:

Neandertaller, 1856 yılında Almanya’nın Düsseldorf kentinde, Neander Vadisindeki Feldhofer Mağarasında keşfedildi. Keşiflerde kaburgalar, kol ve bacak kemikleri ve gözlerin üzerinde çıkıntılı bir kemer bulunan kafatası parçası vardı. Burada belirtmeden geçemeyeceğimiz şey şu ki, bu keşiften önce de Neandertal kalıntıları -1829 yılında Belçika’da küçük bir çocuk kafatası ve 1848’de Cebelitarık’ta bir yetişkin kafatası- bulunmuş fakat bunlar ayrı bir tür olarak tanımlanmamıştır. Bugün ise Neandertallere ait bulgular Galler’den Sibirya’ya kadar uzanmaktadır.

ilk insan

Şimdi de keşiften sonra Neandertallerin isminin kim tarafından verildiğine bakalım. Carl Sagan’ın dediği gibi “Yıldız tozları beni takip edin…” 🙂

1863 yılında gerçekleşen Britanya Bilimi İlerletme Birliğinin (British Association for the Advancement of Science) geleneksel yaz buluşmasına o dönemin mineralog, jeolog, biyolog, kimyager ve hızla gelişmekte olan diğer bilim dallarıyla ilgili çalışmalar yürüten bilim insanları katıldı. Katılanlar arasında Queen’s Collage’dan Profesör William King de vardı. Kendisi, fosil bulgularını kullanarak yakın akrabamız olan soyu tükenmiş bir türü –ki o da Neandertaller – adlandıran ilk kişidir.

William King bu konferansta bir sunum gerçekleştirdi. Yaptığı sunumda yeni bir türün keşfinden bahsetti. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bu tür Neandertaldi. King, Neander Vadisi’nden yola çıkarak bu türün Homo neanderthalensis olarak adlandırılmasını istemiştir. Ayrıca Neander kelimesi Yunancada yeni insan anlamına gelir, thal ise Almancada vadi anlamına gelir. Yani Neandertallere “yeni insan vadisi insanları” diyebiliriz.

Yaşadıkları Bölgeler ve Fiziksel Özellikleri:

Atlantik kıyılarından Orta Asya’ya, Belçika’dan, güneyde Akdeniz ve güneybatı Asya’ya kadar olan bölgede yaşamışlardır. Neandertaller, insan soy ağacında yer alan Avrupa kökenli tek türdür. Ayrıca soyu tükenmiş insan türleri arasında en uzun zamandır tanıdığımız -yaşadıkları yerler fosilleri muhafaza etmeye müsait kireç mağaraları olduğundan- türdür.
Birinci dereceden kuzenimiz sayılan Neandertallerin, geniş ve çıkıntılı göğüs kafesleri, tıknaz ve kaslı vücutları, çıkık olmayan çeneleri, geniş burunları vardı.

canlı

Besin ihtiyaçlarını mamut, geyik, at gibi hayvanlardan sağlarlardı.

Neandertaller için dönüm noktası, kendinden farklı bir insan türü olan bugünkü insan türü Homo sapiens ile karşılaşmasıdır. Bakalım, nasıl bir dönüm noktası olmuş?

Homo neanderthalensis ve Homo sapiens:

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere Neandertaller Sapiens ile kuzenlerdir. Burada şu ayrımı yapmak gerekir:  Homo sapiens’ in atası Neandertaller değildir. Homo sapiens’in atası hatta en yakın Homo erectustur. Yani büyük babanız sizin atanızdır fakat kuzeniniz atanız değidir.

Homo sapiens ile Neandertallerin arasında fiziksel özellikler ve yaşadıkları çevre olmak üzere birçok fark bulunur. Örneğin beyin hacmi olarak Neandertallerin beyin hacmi Homo sapiense göre daha büyüktür fakat bu Neandertallerin Homo sapiensten daha zeki oldukları anlamına gelmez çünkü zeka ile beyin hacmi arasında doğrudan bir ilişki yoktur.

kafa

Yaklaşık 45.000 yıl önce Homo sapiens, yarısı buzullar ile kaplı olan Avrupa’ya ulaştı. Burada kendilerinden farklı olarak birkaç soğuk dönem geçirmiş olan bir tür – Neandertaller- ile karşılaştılar. Ama bu son buzul dönemini atlatabilen tür Homo sapiens olurken soğuğa uyumlu Neandertal insanının soyu karşılaşmadan itibaren bin yıl içinde tükendi. Neden tükendi sorusunun kesin bir cevabı yok. Kimi araştırmacılar Homo sapiens’in Neandertallerin soylarını tükettiğini söyler. Kimisi hastalıkla, savaşla vs. kimi araştırmacılar da değişen iklime adapte olamamalarını söyler. Bu ve bunun gibi birçok görüş mevcut.

Bir şey daha var, o da Homo sapiens ve Neandertallerin çiftleşip çiftleşmediği sorusu. Şimdi lisede hepimize öğretilen tür kavramını hatırlayalım. Tür tanımına göre, sadece aynı tür canlılar çiftleştiklerinde verimli döller verebilir. Bu tanıma göre bahsettiğimiz iki türün verimli döller vermemesi gerekir fakat araştırma sonuçları bu tanımlamanın tersi yönde. Evet, yapılan araştırmalara göre Neandertaller ile Sapiens çiftleşmiştir. Hatta şu an bile bir kısmımızın DNA’sında Neandertal geni mevcut. Özellikle de Asya veya Kafkasya kökenliyseniz. National Geographic size bu konuda yardımcı olacaktır 🙂

Son Olarak:

Neandertaller genelde günümüz insanları için rahatsız edici olmuştur. İnsanlar isimden dolayı “mağara adamı” sıfatını yakıştırmışlardır. Hatta ilk keşfedilen zamanlarda, Neandertallerin özel bir tür olduğu kabul edilmemiş onlara hastalıklı Homo sapiens denmiştir. Bunun nedeni Homo sapiens‘ in sözde mükemmellik, uyum vs. özelliklerinden(!) dolayı Neandertallerin ezik, kaba görülmesi ve arka plana atılmasıdır. Fakat bilimin ne söylediği bizim için önemlidir. Diğer türlü Homo sapiens’ in kibrinde boğulabiliriz.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere…

Bu arada Neandertallerin dünyasına daha derinden bakmak isterseniz, Dimitra Papagianni ve Michael. A Morse’ un yazdığı Neandertal kitabını okuyabilirsiniz.

neandertal

Bilimle kalın!

Hoşça kalın!

Kaynakça:

-Dimitra Papagianni-Michael. A Morse/ Neandertal

-Richard Dawkins/ Ataların Hikayesi

-wwww.evrimagaci.com

-www.wikipedia.org

-www.humanorigins.si.edu