Herkese merhaba,

Evrimsel yolculuğumuza jeolojik zaman dilimleriyle devam ediyoruz. İlk olarak Kambriyen Döneminden bahsetmiştik.
Bu hafta ise Permiyen Döneminden bahsedeceğiz.

Tardisinizdeki yerlerinizi de aldıysanız 🙂

Allons-y!

Permiyen Dönemi

Permiyen Dönemi, paleozoik zamanın altıncı alt bölümü olan, Permiyen kayaç sistemlerinden oluşan jeolojik zaman dilimidir. Günümüzden 299 milyon yıl önce başlayıp 251 milyon yıl önce çok büyük bir kitlesel yok oluşla sona ermiştir. Bu yok oluşa ileride değineceğiz. Fakat önce Permiyen Dönemindeki Dünyaya bir bakalım.

Coğrafya

Permiyen Dönemindeki coğrafya, devasa büyüklükteki toprak ve su alanlarından oluşuyordu.
Permiyen’in başlangıcında, plakaların hareketiyle toplam karanın çoğunu bir araya gelerek, “Pangea” olarak bilinen bir süper yapıya kaynaşmıştı. Günümüz kıtalarının bir kısmı, Pangea’da bir araya geldi (O zamanda sadece Asya bozuldu).
Bu süper yapı kuzeyden güney kutbuna kadar uzanıyordu. Yeryüzünün yüzey alanının geri kalanında ise, Tethys olarak bilinen Pangea’nın doğusundaki daha küçük bir deniz ve Panthalassa olarak bilinen tek bir okyanus bulunuyordu.

Pangea

Coğrafi modellemelerde, bu geniş kıtanın iç bölgelerinin muhtemelen kuru ve yakındaki su kütlelerinin yarattığı ılıman etkinin olmaması nedeniyle de mevsimsel büyük dalgalanmalar olduğu görülmüştür.

Canlılar

Bitkilerde daha çok kozalaklı, açık tohumlu bitki hakimiyeti vardı. Kurak iklimden dolayı yağmur ormanlarının birçoğu yok olmuştu.

Omurgalılar bu dönemde büyüme ve çeşitlenme yaşamıştır. İki yaşamlı Labyrinthodontlar ve memeli benzeri sürüngenler de dahil, sürüngenlerin çeşitliliğinin arttığı dönemdir. Permiyen sürüngenlerinin fosil kayıtları oldukça kalabalıktır.

Artan sürüngenler

Permiyen-Triyasik Yok Oluşu

Dünya üzerinde bilinen en büyük kitlesel yok oluştur. Tarih boyunca 5 kez kitlesel yok oluş yaşanmıştır. Fakat Permiyen- Triyasik yok oluşu en büyük yok oluştur. Çünkü kara yaşamının yaklaşık % 70‘i; deniz yaşamının ise yaklaşık % 95’i yok olmuştur.

Yok oluş

Oranların da gösterdiği gibi bu yok oluştan en çok deniz yaşamı etkilenmiştir. Öyle ki deniz omurgasızlarının pek çoğu bu dönemde yok olmuştur. Bazı gruplar, büyük ölçüde kitlesel yok oluştan kurtulmuştur, ancak bir zamanlar sahip oldukları ekolojik egemenliğe bir daha asla ulaşamamışlardır.
Sebebe gelecek olursak, bu yok oluşun sebebi tam olarak bilinmiyor. Bunun için, birçok bilim insanı Dünyaya bir gök taşının çarpmasını sebep olarak gösterirken bazı bilim insanları da küresel soğuma ve volkanik etkinlikleri(Özellikle Sibirya) sebep olarak gösteriyor.

Son Olarak

Peki, bu dönemdeki canlı kalıntılarına nasıl ulaşılmıştır?
Yukarıda da söz ettiğimiz gibi “Fosiller“ sayesinde ulaşılmıştır.
Aşağıda Permiyen Dönemine ait bazı fosil örneklerinin fotoğrafları mevcuttur. Ayrıca görsel olarak konunun anlaşılması açısından da yararlı olacaktır.İsterseniz bir göz atın 🙂

Amfibi
Apateon pedestris/Amfibi/Almanya
Balık
Paramblypterus duvernoyi/Paleoniscoid Balık/ Almanya
Bitki
Glossopteris sp./Bitki/Pteridospermatophyta/Avustralya

 

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

Bilimle kalın!

Hoşça kalın!

Kaynakça ve İleri Okuma

  1. http://news.mit.edu/2013/permian-acid-rain-extinction-112513
  2. http://www.ucmp.berkeley.edu/permian/permian.php
  3. https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/permian/
  4. http://www.fossilmuseum.net/Paleobiology/PermianFossils.htm
  5. http://www.wikizero.co/
  6. https://evrimagaci.org/permiyentriyasik-yok-olusu-sanilandan-daha-hizli-gerceklesti-1977
  7. Ernst Mayr/ Evrim Nedir?