Texas Üniversitesindeki sinirbilimciler, korkutucu bir anının beklenmedik bir şekilde ortaya çıkmasında beyinde bundan sorumlu bir grup nöron -extinction adında- keşfettiler. Bu keşif doğrultusunda kaygı, fobiler ve travma sonrası stres bozukluğunun (PTSD) tedavisi için yeni yöntemler gündeme gelebilir.

extinction
Araştırmacılar, korku hatıralarını bastıran beyin hücrelerinin hipokampusta bulunduğunu öğrenince şaşırdı.

Yeni bir makalede; Nature Neuroscience dergisinde araştırmacılar, aktif olduklarında korkunç anıları bastırabilen veya aktif olmadıklarında bu anılara izin veren “Extinction- nesli tükenmiş nöronları” tanımladıklarını ifade etti.

“Pavlov’un köpekleri” nden beri, bilim insanları geride bıraktığımızı düşündüğümüz anıların uygunsuz zamanlarda ortaya çıkabileceğini, kendiliğinden iyileşme, nüks etme şekli olarak bilinen şeyi tetikleyebileceğini biliyorlardı. Bilmedikleri şey ise bunun neden olduğuydu.

Şaşırtan Araştırma Sonuçları

Araştırma ekibinin karşılaştığı en büyük sürprizlerden biri, korku anılarını bastıran beyin hücrelerinin hipokampusta saklanmasıydı. Geleneksel olarak, bilim insanları korkuyu beynin başka bir kısmı olan “amigdala” ile ilişkilendirir. Hipokampus, hafızanın ve mekânsal navigasyonun birçok yönünden sorumludur. Bundan dolayı korku dolu hatıraları gerçekleştikleri yere bağlayarak korku bağlamında da önemli bir rol oynamaktadır.

 extinction
Pavlov ve köpeği

Bu keşif, korku temelli hastalıkların en temel tedavi yöntemi olan “exposure -maruz kalma- terapisi” nin neden işe yaramadığını açıklamaya yardım edebilir. Maruz kalma terapisi, orijinal bir korku hafızasını geçersiz kılabilecek yeni güvenlik anıları oluşumunu teşvik eder. Örneğin, bir kişi zehirli bir örümcek tarafından ısırıldıktan sonra örümceklerden korkarsa, zararsız bir örümceğin sürünmesine izin vererek maruz kalma tedavisine girebilir. Güvenli anılara “soyu tükenme anıları” denir.

Gerçekten Extinction -yok olma- Sağlanabilir Mi?

Prof. Drew, çalışmanın yazarı, “Yok olma, orijinal korku anısını silmez, bunun yerine orijinal korkuyu engelleyen ya da orijinal korkuyla rekabet eden yeni bir anı oluşturur” dedi. “Çalışmamız, hipokampusun hem korku hem de yok olmanın hafıza izlerini oluşturduğunu ve bu hipokampal izler arasındaki rekabetin korkunun ifade edilip edilmeyeceğini belirlediğini belirtiyor.”

Fareleri bir kutuya yerleştirdiler ve zararsız bir elektrik şokuyla korkmalarını sağladılar. Bundan sonra, farelerden biri de diğerleri gibi korku davranışı sergiledi. Ta ki şok olmayan kutuya tekrar tekrar maruz kalana kadar. Bu durumda extinction hafıza oluştu ve fare korkmadı.

Bilim insanları, extinction nöronlarını açıp kapatmak için optogenetik denilen bir araç kullanarak korkuyu yapay olarak harekete geçirip extinction izlerini bastırabilirler.

Extinction denilen bu nöronları yapay olarak bastırmak korku nüksüne neden olurken, onları teşvik etmek korku nüksünü önler. Bu, deneylerin terapiye uyumsuz korkuyu bastırmak ve nüksü önlemek için potansiyel yollar ortaya koyduğunu gösteriyor.

Kaynaklar 1