Birbirleriyle etkileşim içinde olan milyarlarca evren… Biz onlara çoklu evren yani multiverse diyoruz. Çoklu evrenler bizim evrenimize benzer, fizik ve matematik kurallarına bağlı kabarcıklar diye genellenir. Ancak bazı bilim insanlarının iddiasına göre kendi fizik kanunları da mevcut. Farklı durumlarda bulunabiliyorlar; bazen parçalanıyorlar, bazen birbirlerine yaklaşıyorlar, bazen de bir araya geliyorlar. Yani diğer evrenlerin de bizimkiler gibi bir patlama sonucu oluştuğu düşünülüyor. Bu yüzden acaba, Big Bang teorisi hala yaşanıyor olabilir mi? Eğer öyleyse; birçok evren halen oluşmakta. Ama adından da anlaşıldığı gibi sadece bir teori, kanıtlanmış değil…

evren, çoklu evren, big bang, multiverse, ışık hızı

Çoklu Evren Nasıl Ortaya Çıktı?

Astronom Edwin Hubble, uzayı teleskopla incelediğinde galaksilerin bizden hızla uzaklaşmakta olduğunu keşfetti. Bu, evrenin genişlediği anlamına geliyordu. Bizim yaşadığımız evren, 13 milyar 780 milyon yıl önce Big Bang denilen bir patlamayla oluştu. Bu patlamada, kısa bir süre de olsa evren ışıktan hızlı genişledi. Sonucunda Alan Guth şişme modelini (kozmik enflasyon) geliştirdi. Bu model,  madde ve enerjinin küçük küçük uzaya gelişigüzel bir şekilde dağıldığını söyler.

evren, çoklu evren, big bang, multiverse, ışık hızı

Evrenin uzak kısımları ışık hızından fazla bir hızla bizden uzaklaşıyorsa uzak galaksilerle asla iletişim kuramayız, çünkü Einstein’ın da dediği gibi, hiçbir şey ışıktan hızlı gidemez. Bu yüzden bu galaksilerin başka bir evrene ait olduğunu kabul etmek zorundayız. O zaman uzayda sonsuz bir kainat var ve içinde de büyük patlamayla evren doğuyor ve şişiyor. Işıktan hızlı uzaklaştıkları için bir evrenden başka evrene yolculuk etmek zor görünüyor. Fakat bütün evrenleri topluca çoklu evren olarak adlandırıyoruz.

Çoklu evren teorisinin en büyük savunucularından olan Max Tegmark, komşumuz olan en yakın evrenin bizden ne kadar uzakta olduğunu matematiksel olarak hesapladı. Bu komşu evren, bizden tam 20 trilyon ışık yılı uzakta. Fakat bu evren bizim evrenimizin kopyası değil, apayrı bir evren…

evren, çoklu evren, big bang, multiverse, ışık hızı

Sonuç olarak;

Çoklu evren teorisi henüz kanıtlanamadı. Fakat, fizik ve astromoni alanında uzman Matthew C. Johnson ve ekibi çoklu evren teorisini bilimsel olarak test etmek için çalışmalarını sürdürmekte. Johnson bu konuda şunları söylüyor: “Tüm araştırma programımız çoklu evrenlerle ilgili. Biz test edilebilir tahminlerden oluşan bir resim oluşturmak istiyoruz. Sonrasında dışarıda arayabileceğiz. Bütün evreni simüle ediyoruz. Çoklu evrene iki kabarcıkla başlıyoruz, sonra bu kabarcıklar bilgisayarda çarpıştırılıyor ve sonrasında farklı yerlere yerleştirdiğimiz gözlemcilere oradan nasıl göründüğünü soruyoruz. Simülasyonlar her atomu, her yıldızı veya her galaksiyi içermiyor aslında her şeyi açıklamıyor. Biz sadece en büyük boyutta olan cisimleri simüle ediyoruz. Tek ihtiyacımız çekimden dolayı bu kabarcıkları kabartacak cisimler. İşte bu aşamada çoklu evrenin favori modelini kullanıyoruz, bilgisayara sadece ne gördüğünü sormak kalıyor.” Johnson ve ekibi özellikle kabarcık evrenlerinin diğerleriyle çarpışmasına ilişkin spesifik kanıtlar bulmaya çalışıyor.

Not: Bir öneri ve bir açıklamayla yazımı sonlandırıyorum. Öncelikle; yazının başlığına ”Gerçek Orada Bir Yerde” yazmak istedim. Bu cümle ‘The X Files‘ bilim kurgu dizisinin tamamlayıcısıdır diyebilirim.

evren, çoklu evren, big bang, multiverse, the x files

Önerim ise ‘Evrenin Ötesine: Çoklu Evren‘ adlı bir YouTube videosu.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın. Bilimle kalın 🙂

Kaynakça:

ScienceDaily

Matthew C. Johnson, Hiranya V. Peiris, Luis Lehner. Determining the outcome of cosmic bubble collisions in full general relativity.Physical Review D, 2012; 85 (8) DOI: 10.1103/PhysRevD.85.083516
Carroll L. Wainwright, Matthew C. Johnson, Anthony Aguirre, Hiranya V. Peiris.Simulating the universe(s) II: phenomenology of cosmic bubble collisions in full General Relativity. submitted to arXiv, 2014
Carroll L. Wainwright, Matthew C. Johnson, Hiranya V. Peiris, Anthony Aguirre, Luis Lehner, Steven L. Liebling. Simulating the universe(s): from cosmic bubble collisions to cosmological observables with numerical relativity.Journal of Cosmology and Astroparticle Physics, 2014; 2014 (03): 030 DOI:10.1088/1475-7516/2014/03/030
Stephen M. Feeney, Matthew C. Johnson, Jason D. McEwen, Daniel J. Mortlock, Hiranya V. Peiris. Hierarchical Bayesian detection algorithm for early-universe relics in the cosmic microwave background. Physical Review D, 2013; 88 (4) DOI: 10.1103/PhysRevD.88.043012