Alışveriş yaparken öncelikle ürünün son kullanma tarihine bakarız. Yakınsa almayız ya da alıp en kısa zamanda tüketmeye çalışırız. Keza evde bulunan ürünlerde de aynısını uygularız. Kimi ürünlerde 10/12/2018 diye yazılan tarihler kimi ürünlerde ise sadece 12/2018 şeklinde tarihler yazılmıştır. Bu tarihlerin yanında “SKT” ve “TETT” ibarelerini de sıkça görürüz. Peki ya bunlar arasındaki fark nedir? Gelin farklarına kısaca bakalım.

SKT Ve TETT Nedir?

Kısaltmadan anlayacağınız üzere “Son Kullanma Tarihi” şeklinde tanımlanan STK(Son Tüketim Tarihi) olarak da geçen bu tanımlama içinde mikrobiyal aktivitenin çok olduğu, su oranı çok yüksek çabuk bozulabilir ürünlerde yani raf ömrü 90 günün altında olan ürünlerde kullanılır. Ve o tarihten sonra siz bozulmadığını düşünüyorsanız dahi o ürünü tüketmemeniz gerekir. En çok süt ve süt ürünlerinde kullanılır. Genelde bu ürünler üzerinde 10/12/2018 şeklinde net bir tarih bilgisi bulunur.

TETT, “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” şeklinde yapılan tanımlama da ise ürünlerin üzerindeki tarih onların bozulduğu değil, kalitesinin düşmeye başlayacağı tarihi tanımlar. TETT genelde üzerinden yıllar geçmemiş ve herhangi bir bozulma belirtisi bulunmadığı sürece tüketilmesi mümkün olan gıdalarda kullanılır. Genelde bu ürünler üzerinde 12/2018 veya sadece yıl şeklinde bir tarih bilgisi bulunur.

TETT

Neden “TETT” Tanımına İhtiyaç Duyulmuş?

Yaşadığımız yüzyıldaki gıda israfları bu tanımın getirilmesi ihtiyacını doğurmuş. 2014’ün güzel bir Mayıs gününde Avrupa Birliği üyelerinin tarım bakanları bir araya gelerek Avrupa’da var olan gıda israfının engellenmesi için öneriler ve çıkış yollarını tartışmışlardır. Toplantıda çeşitli araştırma raporların sunulmuştur. Bunlardan bir tanesi şöyledir:

Bir Avrupa Birliği vatandaşı yılda 179 kilogram gıdayı çöpe atıyor. Bu şekilde yılda toplam 89 milyon ton gıda çöpü oluşuyor. İstatistiklere göre, çöpe atılan gıdaların beşte biri orijinal paketleri henüz açılmamış ürünler. Bunun en büyük nedeni ise üzerinde SKT ibaresi bulunması. Söz konusu gıdanın artık tüketilemez olduğunu düşünen halk bunları çöpe atıyor.

İngiltere’de 2014 Nisan ayında yayınlanan bir rapora göre, ülkede her yıl 8 milyar dolar değerinde, yaklaşık 15 milyon ton yiyecek israf ediliyor. Avrupa Birliği genelinde ise bu rakamın yılda 90 milyon ton olduğu tahmin ediliyor. Ülkemizde ise evlerde et ve balık israfı yüzde 3 civarında seyrederken, evlere giren tahıl, bakliyat, meyve ve sebzenin israfı ise yüzde 16’yı buluyor.

Bu araştırmalardaki sonuçlardan hareketle, israfı azaltmak amacıyla Avrupa Birliği ülkeleri bazı ürünler üzerinde SKT ibaresi yerine TETT ibaresi kullanma kararı almıştır.

TETT

TETT ve SKT Nasıl Belirlenir?

Avrupa Birliği tarafından yasallaştırılan bu uygulamaya, Türkiye’de de uygulanmaktadır. Türk Gıda Kodeksi’nin belirlediği tanıma göre üreticiler raf ömrü 90 günden az olan ürünler için raf ömrünü SKT tanımlamasına uygun bir şekilde tanımlamalıdır. Eğer raf ömrü 3-18 ay arasında ise en az ay ve yıl olarak TETT göre tanımlanır. Raf ömrü 18 aydan fazla ise en az yıl olarak TETT şeklinde tanımlanır. Ayrıca Türk Gıda Kodeksi’ne göre üzerinde raf ömrü bulunması zorunlu olmayan ürünler de bulunmaktadır. Bu ürünler: Taze sebze meyveler, 24 saat içinde tüketilmek üzere hazırlanan fırıncılık ürünleri (ekmek, börek poğaça vb.), porsiyonluk sistemle satılmak üzere hazırlanan dondurmalar, şarap, meyve şarapları ve alkol oranı %10dan fazla olan içecekler, sofralık tuz ve şeker, limon sosu, sirke ve şekerleme ürünleri ile sakızlardır.

Her ne kadar paketlerde bu belirtilse de TETT tanımı ülkemizde tam olarak bilinmemektedir. Bu nedenle SKT şeklinde düşünülüp birçok yiyecek israf edilmektedir. Bu iki tanımlama arasındaki farkı topluma anlatmak ve toplumu bilinçlendirmek gerekir. Elbette ki bu tanımlama gıda israfının önüne geçmek için çok yeterli değildir. Fakat bilinç arttıkça israfın biraz daha engellemiş oluruz. “Damlaya damlaya göl olur” diye atalarımız boşuna söylememiş. Küçük bir farkındalık, büyük bir tasarrufu sağlayabilir. Bu sebeple bu yazıyı okuduğunuzda bunu lütfen çevrenizdekilere anlatmayı unutmayın. Böylelikle bir gıdanın israf edilmesine engel olmuş olursunuz. 🙂