Birçok kişi halüsinasyonu gerçekte var olmayan şeyleri görmek olarak bilir fakat halüsinasyonlar bundan daha fazlasıdır. Peki birçoğumuzun yanlış ya da eksik bildiği bu olay aslında nedir?

Halüsinasyon Nedir?

Herhangi bir duyu organını etkileyen bir sanının varlığına inanma durumudur. Halüsinasyonlar sadece görme yetimizi değil aynı zamanda işitme, koklama, dokunma ve tat duygusunu etkileyebilir. Bazı hastalık durumlarındaki duyusal bozukluklarla karıştırılmaması gerekir. Bu durumlardan hasta ne olduğunun farkında değildir. Bu sanılar gerçek gibi algılanır ve hasta hastalığının farkına varmadığı sürece bunları gerçek sanır. Çok kısa sürebileceği gibi senelerce devam eden halüsinasyonlar da vardır.

Halüsinasyon Çeşitleri

Görsel

Gerçekte var olmayan şeyleri veya kişileri görme ya da olan şeyleri yanlış görme durumudur. Bu halüsinasyonlar basit şekiller de olabilir karmaşık şeyler de. Örneğin basit şekil ve ışık huzmeleri görülebilir. Daha karmaşık olanlarda birçok insan veya hayvan hatta spesifik bir olay dahi görülebilir. Birine bakıp bir kişi değil de birden fazla kişi görülen durumlara poliopi adı verilir. Eğer odanın solunda sağına giden birini görür ve ardından aynı kişinin aynı hareketi yaptığını görülürse buna palinopsi adı verilir.

Halüsinasyon
Kompleks bir görsel halüsinasyon.

İşitsel

En çok görülen halüsinasyon çeşididir. “Gaipten sesler duyuyorum.” diyen insanlar duymuş olabilirsiniz. Bu rahatsızlık olmayan sesleri duymak ya da olan sesleri farklı şekilde algılamak olarak görülebilir. Bu sesler sürekli duyulan müzikler, cızırtılar ya da sözler olabilir. Hasta olan kişi birinin kendisine seslendiğini, bir şeyler söylediğini, hatta emirler verdiğini duyabilir.

Halüsinasyon Mu Görüyoruz? 1
Başkalarının duymadığı sesleri duymak.

Dokunma

Birinin size dokunması, olmayan nesnelerin değmesi, karıncalanma, batma hissi gibi gerçekte olmayan şeyleri hissetme durumudur.

Koku

Var olan kokuları farklı şekilde algılamak ya da o anda orada olmayan bir kokuyu algılamak şeklinde olabilir. Koku alma duyusunun tamamen yok olmasına da sebep olabilir. Bu duruma anozmi denir. Koku duyusunu tamamen kaybetmeyen kişiler koku çarpıtmalarından üsteli genellikle de hoş olmayan türde olanlarından mustariptir. Bu rahatsızlığa da parozmi ya da dizozmi adı verilir. Mide bulandırıcı kokulardan oluşan halüsinasyonlara kakozmi adı verilir.

Tat

Yenilen yemeklerin ve içilen içeceklerin tadının farklı şekilde algılanması ya da algılanmaması durumudur. Hiçbir şey tüketilmese dahi ağızda bir tat kalabilir. Bundan mustarip insanlar en sevdikleri yemeklerin tadını mide bulandırıcı tatlar olarak alabilirler. Bu durum yeme içmede ciddi manada azalmaya yol açıp kişinin sağlığının bozulması hatta ölümüne dahi sebebiyet verebilir.

Somatik Halüsinasyon

Genelde iç organlar olmak üzere, vücutta meydana gelen ağrı, yanma hissi olarak görülür. Alien filmlerinde olduğu gibi vücudu ele geçirmeye çalışan hayvanlar ve iç organları yiyen yaratıkları hissettiğini söyleyenlerin sayısı az değildir.

Halüsinasyona Ne Sebep Olur?

Halüsinasyonlara sebep olan bir sürü etken vardır. Zihinsel hastalıklar, kullanılan ilaçların yan etkisi, alkol veya uyuşturucu kullanımı, beyin tümörü ve ateş…

Şizofreni: Halüsinasyona sebep olan en yaygın hastalıktır. Bu hastalığa sahip insanların %70’i görsel ve işitsel halüsinasyon görmektedir. Bu hastalığa sahip insanların önemli bir kısmı da koku ve tat halüsinasyonlarından mustarip olabilirler.

Halüsinasyon Mu Görüyoruz? 2

Parkinson Ve Alzheimer: Bu hastalıklara sahip kişiler genellikle görsel halüsinasyon görürler. Hastalıkların erken safhasından itibaren başlayan halüsinasyonlar gittikçe kompleks ve gerçekçi bir hal alır.

Beyin Tümörü: Tümörün olduğu yere bağlı olarak halüsinasyonlar görülür. Görme merkezinde tümör varsa görsel, işitme merkezindeyse işitsel halüsinasyonlar görülebilir. Genellikle karmaşık değil, daha basit halüsinasyonlar görülür.

Uyuşturucular: Doğal veya sentetik bileşenler olan liserjik asit dietilamid (LSD), liserjik asit amin (LSA), meskalinpsilosibinpsilobin, dimetil triptamin (DMT), salvinorum gibi maddeler halüsinasyona yol açabilmektedir. Genellikle görsel halüsinasyonlara sebebiyet verirler.  Bu maddeler bu özelliklerinden dolayı halüsinojenlerdendir. Bu uyuşturucular aynı zamanda beyin tümörlerine sebep olabilen maddelerdir.

Halüsinasyon Mu Görüyoruz? 3
LSD etkisiyle görülebilecek bir halüsinasyon

Charles Bonnet Sendromu: En fazla görme yetisini sonradan kaybeden yaşlı insanlarda görülür. Uyanık olarak rüya görmeye benzer fakat en büyük fark rüyalarımızda etrafımızla aktif olarak iletişim kurabilirken bu sendromda izleyici olarak kalmamızdır. Kalabalık bir insan grubu görülebilir fakat bunların hiçbiriyle iletişim kurulamaz. Görme yetisini kaybedip bu sendromu yaşayan birçok insan bu durumdan oldukça memnun olduklarını dile getirirler çünkü karanlık dünyalarında onlara eşlik eden insanlar olmasından oldukça memnundurlar.

Duyusal Yoksunluk: Monoton olarak algılanan her duyu buna sebep olabilir. Örneğin her gün aynı güvenlik kamerası görüntülerini izleyen bir güvenlik görevlisi zamanla kameralarda olmayan şeyleri görebilir. Her gün aynı yemeği yiyen ya da aynı kokuya uzun süre maruz kalan biri tat ve koku alma yetisini kaybedebilir ya da farklı şekilde algılayabilir.

Halüsinasyon hakkında bir kısa film: https://youtu.be/BxrNTu6sk-U

Kaynaklar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Editör: Berfincan Doğan