Günümüzde mobil cihazlar, bir insanın yaşamını sürdürmesinde gerekli olan; yeme, içme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçların arasında yerini almış vaziyette. Bazı verilere göre ortalama bir kullanıcı günde yaklaşık 2.600 kez telefona dokunuyormuş[1]. Yani telefonlardan 1 sn bile kopamıyor, hatta onları yatarken bile yanı başımızdan ayırmıyoruz. Sabah yataktan kalkar kalkmaz ilk yapılan telefona bakmak.

Yolda yürüken telefona bakmakYolda yürürken telefondan gözünü ayıramayanları bilirsiniz. Trajikomik ama telefona odaklanıp etrafına bakmadığı için koca direğe çarpan mı dersin, çukura düşen mi dersin yoksa sağına soluna bakmadığı için araba çarpan vb. sayamadığım daha nice benzeri vakalar var. İsveç’te bir vatandaş araba kazası geçirecekken son anda kurtulmuş ve insanlarda bilinç oluşturmak için bazı trafik levhaları koymuş[2]. Çin’de ise telefon bağımlıları daha rahat yürüsün diye ayrılmış bölümler varmış.

Telefon bağımlılığı ne yazıkki bazen ölümle sonuçlanabiliyor. Bu göz göre göre elinde telefonla ölüme gitmek resmen. Bunun en acı örnekleri ise, araç kullanırken. Düz yolda yürürken bile ölüm riski taşıyorken, bir taraftan araç kullanıp bir taraftan telefon kullanmanın riskini siz düşünün. Bir otobüs şoförü, servis şöförünüz vs. sizin de aslında hayatınızı riske attığının farkında mısınız?arabada telefonla konuşma

Peki Neden Telefon Kullanmak Bu Kadar Riskli?

Çünkü insan birden fazla işi aynı andan yapmaya zorladığından. Araştırmalara göre insanlar iki farklı işi aynı anda odaklanarak yapamaz. Yapılmış deneyler bunu söylemekte. Aynı anda yaptığınızı düşündüğünüz iş, aslında iki iş arasında hızlıca geçiş yapıyorsunuz demektir. Odağınız bir taraftayken diğer tarafa kayıyor demektir. Farz edin ki bir araç kullanıyorsunuz, telefon çaldı. Açtınız ve konuşuyorsunuz. Araçla giderken odağınız birden telefondaki konuşmalara göre beyniniz o konuşmaları canlandırılacak kafanızda. Asıl var olduğunuz yerden hariç, yeni bir yer daha hayal edecektir beyniniz. Bir yandan yola odaklanmaya çalışırken, bir yandan telefondaki birisinin size “Gelirken ekmek alır mısın? 5 yumurta, 1 paket un.” siz bir kaç saniye aslında telefonda konuşana odaklanıyor, ekmeği, yumurtayı ve unu düşünmeye odaklanıyorsunuz. Beyniniz bunları da hatırlamanız için hafızada yer etmeye çalışıyor. Ancak insan beyni iki işe %100 odaklanamayacağı için (istisnalar olabilir elbette), 1 saniye içinde yola bir çocuk fırlasa, bir araç çıksa, karşınıza bir engel çıksa vb. yola artık odaklanamadığınız için, beyniniz olayı algılayıp tepki verme süreniz, sizi kazadan kurutabilir mi?

Hayatın Bir Telefona Mı Bedel? 1

Yapılan bir deney var. Engelli bir yarış parkurunda, bir yandan araç kullanıp bir yandan kendisine yöneltilen sorulara cevap vermesi istenen kişi üzerinde yapılmış bir deney bu. Normalde parkurda karşısına çıkan engellerden rahatlıkla kaçabilirken, kendisine soru yöneltilerek bu sorulara cevap vermesi beklendiğinde başarısız olmuştur. Sorulara cevap verirken engellerin çoğuna çarpmış veya engeller kaçabildi zamanda ise sorulara geç cevap vermiştir.

Peki Ne Yapmalıyız?

Buradan çıkaracağımız sonuç ise, dikkatimizi bozmaması için araç kullanırken telefonla konuşmamalıyız, hatta temas bile etmemeliyiz. Yolda yürürken telefonla konuşmanın, mesaj atmanın vb. riskini bilmeliyiz. Gerekiyorsa telefon görüşmesini uygun bir yerde durarak yapıp, bitirdikten sonra yola devam edebiliriz. Bir telefona bakmanın bedeli bir hayat olmamalıdır. Hayatı kolaylaştırma aracı olarak alıp da, hayatı sonlandırma aracına dönüşmemesine dikkat etmeli, bunun bilincinde olmalıyız.

Tolga ÇELİK

Kaynaklar:

[1] – https://www.networkworld.com/article/3092446/smartphones/we-touch-our-phones-2617-times-a-day-says-study.html

[2] –  http://www.sanalbasin.com/isvec39te-yeni-nesil-trafik-levhalari-11466985/

[3] –  http://cdn2.tstatic.net/makassar/foto/bank/images/jalur-khusus-pecandu-ponsel_20160420_201930.jpg