Çok basit bir soru gibi gözükse de bu kavramın derinine inildiğinde bir takım sorular bizi karşılayacaktır. “Hayat nedir, Yaşam nedir, Varlığın sebebi nedir” gibi zor, felsefi ve çoğaltılabilir sorularla karşı karşıya geliriz. Hayat kavramına yönelik sorgulamaların bazılarında, psikolojiyi, dini ya da sosyolojiyi de görebiliriz. Fakat konumuz gereğince, keyif almanın yani hazzın en büyük filozofu olan Epiküros’u irdeleyeceğiz.

Hayattan Neden Keyif Almaya Çalışırız? 1

Hayat epistemolojisini, ontolojik araştırmasını yapacağımız bir kavram değildir tabi ki. Çünkü kimine göre hayat yalnız kalmak, kimine göre lüks yaşamak, kimine göre ise bir hiçlikten ibarettir. Fakat hayat; her insanın kendi varoluşu üzerinde düşünen, anlamaya çalışan bir ifade biçimi diyebiliriz. Kendi yaşamına bir katkıda bulunmak ya da olanlardan birkaçını silmektir. Bu gelgitlerle sürüp geçen yaşamın anlamına, bir katkıda bulunmak ve iyi bir hayat sürmenin temel sorunlardan biri, belki de en önemli olan düşünmektir. Düşünmek insanın kendi varoluşu üzerinde bir fikir edinmek, sorumluluk almak ya da özgür bir seçim gerçekleştirmektir. Duygularımız ise günümüz coğrafyasında çok tehlikeli, yanıltıcıdır. Birey özgür bir ortamda amacına uygun bir karar aldığında, alınan kararın ağırlığını, ister hayatın doruğunu yaşıyor iken, ister dibinde iken aldığı kararlar ve seçtiği şeylere bel bağlayıp, büyük beklentilere girdiği için mutsuz ve huzursuz olmaktadır. Daha çok isteyip, daha çok kazanıp, tüketici bir otomata dönüşmektedir. İşte bu bağlamda Epiküros çoktan sahneye çağrılmıştır bile. “Bilginin amacı; insanı bilgisizlik ve boş inançlardan tanrı ve ölüm korkusundan kurtarmaktır” diye aktarır.

Epiküros Kimdir?

Epiküros (M.Ö 341- 270), bir Yunan adası olan Sisam’da doğdu. Hellenistik döneminin ilk büyük felsefe okullarından olan Epikürosçu Okulu’nun kurucusudur. Bir bahçe içinde olan evinde dersler verdi. Din, dil, ırk ayrımı yapmaksızın, dostları, kadınları, köleleri ve bir grup öğrenci ile bir arada yaşadı. Okulu bahçe olarak tanındı. Epiküros’a göre felsefenin amacı, daha iyi bir hayata sahip olmak ve mutluluğa ulaşmaktır.

Epiküros’a göre yaşamak…

Epiküros’a göre yaşamak hazdır. Bu haz gereğinden fazla yemek yeme, gereğinden fazla gezmek, lüks yaşamak değildir. Tensel hazların doruğunda yaşamakta değil, elbet. Ona göre haz mutlu olma biçimidir. Bu haz, sade bir yaşam tarzı benimsemek, nazik olmak ve dostların bir arada yaşamasıdır. Dolayısıyla arzuların tatmin edilmesi kolay ve basit olur, der. İstanbul Boğazına karşı yalı alamayacak kadar paramız olmadığı halde o yalıyı istemek, onun sahibi olmak, hayatımız boyunca onu kazanmak için çalışmak, büyük bir kaygı ve umutsuzluk getireceğini dile getirir. Epiküros, burada ulaşamayacağımız bir şeyi istemenin ve onu kazanmaya çalışmanın mantıksızlığını dile getirir. O ılımlı bir yaşamdan bahseder. Hep daha fazla istemenin arkasından gelen doyurucu olmayan arzulardan kaçmamızı dile getirir.

Epiküros bunların yanında, ölümden korkmanın zaman kaybı ve mantıksız olduğunu dile getirir. Eleştiri argümanların ilki özdeşlik zinciri ilkesidir. Kişi, belirli bir bedene, et ve kemiğe bağlıdır. Ölümle birlikte bunlar birbirlerinden ayrıldığı için bilince sahip biri olamayacağımızı, tekrar bir araya gelse bile aynı beni yakalamayacağımızı, yaşadığımız acıların, hazların aynı olmayacağını dile getirir. İkinci argümanı ise gelecek ve geçmiş hakkında hissettiklerimizin karışması. Doğmadan önceki halimizi, anne karnımızdaki ya da binlerce yıl önce olan durumumuzu, varlığımızı düşünmeyip, doğduktan sonraki geleceğimizin, varlığımızın akıbetini neden düşünürüz ki? Epiküros bir kurtuluş doktrini sunar. Ve cevabı ise çok nettir. Ölümümüzden sonraki zamanı, doğumumuzun önceki zamanla aynı şekilde düşünürsek, bu endişe ve ölüm korkusundan kurtulacağımızı dile getirir.

Bu kurtuluş doktrini benimsemek sizin tercihinize kalmıştır. Ölümden sonra ciddi bir ceza, fiziksel bir müdahale olacağını düşünmüyorsanız, öldükten sonra korkacak bir şeyin olmadığına ikna olabilirsiniz. Fakat bedende bir ruh olduğumuzu ve ölümden sonra ruhun yaşayacağını düşünüyorsanız, Epiküros size iyi gelemeyebilir.

Epiküros’un mezar taşında yazan yazıyla bitirmek istiyorum:

“Ben varsam, ölüm yok; ölüm varsa, ben yokum.”