Hayran olduğunuz bir sanatçıya, yazara, şaire, bilim insanına veya girişimciye ulaşmak aslında görüldüğü kadar zor değil. Yapmanız gereken tek şey doğru kontağı bulabilmektir. Dünya sizce büyük mü, yoksa küçük mü, bilemiyoruz; ancak bu yazıda sorumuza yanıt niteliğinde olan bir teorinin varlığından bahsedeceğiz.

Six Degrees of Separation Teoremi

Yukarıda çok iddali bir cümle kurmuş olabiliriz. Fakat bu teoremin sahibi Frigyes Karinthy’de en az bizim kadar iddalı. Türkçe açılımı ile Ayrımın Altı Derecesi Teoremi, iki birey arasında altı adımda ilişki kurulacağını iddia eden bir sosyal teoridir. Teori temel olarak arkadaşımın arkadaşı ilişkisine dayanmaktadır.

colorful

1929’da Macar yazar Frigyes Karinthy dünya nüfusu arttıkça sosyal bağlamda mesafelerin giderek azaldığını, bir nevi dünyanın küçüldüğünü belirterek o zamanlar her insanın birbirine ortalama 5-6 adım uzaklıkta olduğunu söylüyor. Bu fikrin üzerinde denenen Küçük Dünya Deneyi ile bu görüş desteklenmektedir.

Küçük Dünya Deneyi (Small World Experiment)

1969 yılında Milgram tarafından da bu durum bir deneyle ispatlanmıştır. Milgram, öncelikle bir adet paket hazırlıyor ve içine, paketi alan kişiye deney gereği yapması gerekenleri anlatan bir yazı ekliyor. Deneyin amacı net: Paketi önceden belirlenmiş olan kişiye ulaştırmak. Eğer paketi alan kişi, hedef kişiyi tanıyorsa; paketi direkt olarak ona yolluyor ve deney sonlanıyor. Tanımıyorsa, paketi başka birine yolluyor. Bu kişiyi seçerken de olabilecek en mantıklı tercihi yapması isteniyor.

Deney birçok zorlukla karşılaşıyor, paketi alan çoğu kişi deneyi saçma bulup hiçbir yere göndermiyor. Yine de hedefe ulaşan paketler mevcut. Bu paketlerden bazıları 2-3 adımda hedefe ulaşırken, bazıları 9-10 adımda ulaşabilmiş. Ortalama hesaplandığında yine 5.5 ile 6 adım civarlarında bir sonucun çıktığı gözlemlenmiş.

world

Sosyal Medyanın Etkisi

Bakhshandeh tarafından yapılan bir çalışmada sosyal ağlar hedef alınmış ve herhangi bir sosyal ağda (örneğin twitter) ayrımın derecesi (degree of seperation) bağlı olarak arama algoritmaları iyileştirilmeye çalışılmıştır. Araştırma seçilen iki rasgele twitter kullanıcısının 67 talepte bulunması durumunda arasındaki ayrım derecesinin 3.43 olduğunu göstermiştir. Aynı araştırmada talep sayısı 13.3’e düşünce ayrım derecesinin sadece 3.8’e çıktığı gözlemlenmiştir.

Bu teoremi araştırmak için kurulan “Six Degrees” isimli Facebook grubu 5.8 milyon kullanıcıya ulaşmıştır. Çalıştırılan bir uygulama ile bu grubun üyelerinin arasındaki arkadaşlık derecesinin 5.73 olduğu ve en uzun ilişkinin ise 12 olduğu görülmüştür. 2009 yılında Facebook uygulamalara getirdiği bir kısıtlama ile kullanıcı bilgilerinin saklanmasını kısıtladığı için uygulamaya da son verildi.

Ardından konuya Facebook geliştirme ekibi tarafından da ilgi duyulması ile 2011’in Kasım ayında bir araştırma yapıldı ve o zamanlar için Facebook’ta kayıtlı olan 721 milyon kullanıcı ve 69 milyar arkadaşlık ilişkisi üzerinde bir uygulama çalıştırılarak ilişki uzaklığı 4.74 olarak ölçüldü. Bu ölçüm daha sonra istatistiksel veriler ile de kontrol edilerek doğrulandı ve yayınlandı. Ayrıca Facebook bu çalışma kapsamında kullanıcılarının %99.91’inin büyük bir kullanıcı grubunu oluşturacak şekilde arkadaş ağına bağlı olduğu ortaya çıktı.

The Oracle Of Bacon Uygulaması

The Oracle Of Bacon, dünyanın ne kadar küçük olduğunu gösteren uygulamalardan sadece biri. Bu uygulama sayesinde aklınıza gelebilecek her türlü oyuncuyu yer aldıkları projeleri kullanarak ünlü Kevin Bacon’a en fazla 6 adımda bağlayabiliyorsunuz. Üstelik sadece Kevin Bacon’ı kullanmak zorunda da değilsiniz. İstediğiniz sanatçı ile başka bir sanatçıyı da eşleyebilirsiniz. Ben aşağıda size Tuna Kiremitçi – Adam Levine ve Haluk Bilgiler – Morgan Freeman bağlantılarını gösteren görseller ekliyorum. Bu linke tıklayarak sizde deneyebilirsiniz. 🙂

names

namescnd

Sonuç Olarak Dünya Çok Küçük

7 milyar insanın bulunduğu dünyanın ne kadar büyük olduğunu düşünsek de aslında avcumuzun içi kadar küçük bir yer bu gezegen. Önemli olan doğru kontağı kurabilmekte. Son olarak da ortalama 6 adımda herkesi birbirine bağlayabilmek için, herkesin sahip olması gereken ortalama arkadaş sayısını da belirteyim. Bu sayı sadece 44 kişi. Yani sizin 44 arkadaşınız varsa, o arkadaşlarınızın her birinin de, ilk aşamadaki kişilerden farklı olan 44 arkadaşı olursa ve bu olay her adımda uygulanırsa, 6. adıma gelindiğinde tam olarak 7.26 milyar insan birbirlerine bağlanmış oluyor ki bu da dünyadaki herkesi birbirine bağlamak için yeten hatta artan bir sayı.