Gözlerin üzerinizde olduğunu mu düşünüyorsunuz? İnsanlar sandığınız kadar sizi önemsiyor mu? Herkes size mi bakıyor? Herkes sizin hakkınızda bir şeyler mi düşünüyor? Spotlight Etkisi fenomeni aslında birçok insanın kendisine maruz bıraktığı bir nedenin sonucudur.

Spotlight Effect (Spot Işığı Etkisi) Nedir?

Bulunduğunuz yerde ilgi odağının siz olduğunu düşünmenize neden olan etkidir. Spotlight etkisinde başkaları tarafından normalde olduğundan daha fazla incelendiğiniz eğiliminde olursunuz. Nasıl göründüğünüz veya nasıl hareket ettiğiniz ile ilgili çevrenizdeki insanların tepkilerinin ne olabileceği hakkında düşünüp durursunuz. Bulunduğunuz yerde önemli olduğunuzu hissedersiniz. Aslında buna benmerkezcilik de diyebiliriz. Diğer insanlardan daha önemli olduğumuzu varsaydığımız bir algıyı sahiplenmişizdir.

spotlight effect

Spotlight Effect Neye Sebep Olabilir? 

İnsanları sizin görünüşünüzü veya davranışlarınızı çok fazla önemsediğini düşünmeniz kaygılanmanıza yol açabilir. Bu kaygı olduğunuz gibi davranmanızı engeller. Gerilmenize ve ortamdan rahatsız olmanıza neden olur. Spotlight Effect (Spot Işığı Etkisi), özgüvenli duruşunuzun önüne ket koyarak insanların sizi izleyebileceğini düşündüğünüz birçok yerden kaçmanıza sebep olur. 

Okula gittiğiniz birgün gömleğinizde küçük ama belli olduğunu düşündüğünüz bir leke olduğunu fark ettiniz diyelim. Bu duruma odaklanmamız herkesin bu sorunu fark edeceğini sanmanıza yol açar. Böylece tüm günü herkesin lekeyi gördüğünü ve sizi yargıladığını düşünürsünüz. Aslında olan ise çok farklıdır.

Öncellikle sizin sandığınız kadar kişi bunu fark etmez. Bu durumu fark edenlerin büyük bir çoğunluğu bunu takmaz. Önemseyenlerin birkaçı da bunu kısa bir süre içinde unutur. Yani özünde bu, tam olarak sizin abarttığınız bir olay haline gelir. Hal ve tavırlarınızı eleştirdiğini düşündüğünüz kişilerin umrunda değilsiniz. Sadece kendi bakış açımızdan olayları değerlendiriyor olmamız, başkalarının da bizim bakış açımızdan olaylara baktığını zannetmemize yol açar.

Başkaları tarafından ayıplanacağınızı sanmanız aslında bilişsel bir önyargıdır. Herkesin sizin baktığınız pencereden olayları algıladığına olan inancınız benmerkezci önyargılar olarak anılır. Spotlight etkisinin bilimsel olarak değerlendirilmesi ve bu konuda psikolojiye dayalı deneyler yapılması insanlarda sosyal bir kaygı oluşturabileceğini düşünülmesinden dolayıdır.

Spotlight Effect (Spot Işığı Etkisi)’nin insanların yaşamlarında olumsuz ölçüde tesir edeceği düşünülmüştür. Sosyal kaygıya neden olabileceği çok açıktır. Bu durumun sosyal bir kaygı oluşturmaması açısından hemen farkına varmak veya farkına vardırabilmek önemlidir. Şunu anlamamız gerekiyor ki kimse bizi, bizim kadar önemsemiyor. Herhangi bir hata yaptığınızda ve kötü bir izlenim bıraktığınızı düşündüğünüzde hatırlamayacak olmalarını hatırlamanız gerekiyor. Neyse ki insanoğlunun belki de en büyük zaafı unutmak.

“Herkes bir gün ölecek ve kimse sizi hatırlamayacak.” O zaman boş verin. 🙂
(Billie Eilish)

Kaynakça: 1, 2