Herkese Merhaba,
Evrim serimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu haftanın konusu, insan evriminin en önemli kanıtlarından olan “evrimsel kalıntılar-körelmiş organlar”.

Keyifli okumalar…

Organların Körelmesi Mi?

Körelmiş organ demek -en basit haliyle- evrimsel süreç içerisinde bir organın eski işlevini yapamaması ya da işlevinin azalması, körelmesi ve en sonunda yok olmasıdır.
Körelmiş organlardan ilk olarak Charles Darwin, yazmış olduğu “Türlerin Kökeni” (The Origin of Species) kitabında bahsetmiştir. Ayrıca “İnsanın Türeyişi”(The Descent of Man) kitabında da insanlarda birçok işlevini kaybetmiş, körelmiş organ olduğundan bahseder.
Küçük bir tavsiye, evrimi ve Darwin’i anlamak için Türlerin Kökeni ve İnsanın Türeyişi kitaplarını mutlaka okumalısınız.

lkukjcdit

 

 

 

 

 

 

 

Yukarıda bahsederken, sonunda yok olması diye bir cümle kullandık. Bu demek değildir ki tüm körelmiş organlar yok olur. Bazı körelmiş organlar işlevlerini tamamen kaybeder ve yeni işlevler kazanmayarak çok uzun zaman içinde –bu önemli çünkü evrim “piyuvv abra kadabra, hokus pokus, hadi bakalım evrimleş” gibi bir şey değil- yok olurlar. Bazı organlar ise işlevini kaybetseler bile “çok uzun zaman içinde” yeni işlevler kazanıp tekrardan çalışmaya başlayabilirler.

Körelme Sebebi:

İki şekilde açıklayabiliriz: Buna Darwinci yaklaşım da denir.

1.Kullanılmayan, körelen özelliklerin işlevsizleşmesine neden olan mutasyonlar genetik sürüklenme ile sabitlenir. Bunun nedeni ise organların işlevsizleşmesinden dolayı oluşan değişikliğin doğal seçilim açısından yansız yapılmasıdır.
2.Kullanılmayan, körelen organın önemli bir işlevi engellediği veya başka amaçlar için daha verimli kullanılabilecek enerji veya maddeyi gerektirdiği için kullanılmayan organlara karşı doğal seçilim olur.
İnsalarda Bulunan Körelmiş Organlar’ın Listesi:

1. 20 Yaş Dişleri:

Birçok insanın 20 yaş dişleri kabusudur, dişler çıksak mı çıkmasak mı arasında gidip gelir. Çıksa da genelde ağrı yapar, dişçinin yolunu tutmak zorunda kalırsınız. Kimimizde de çıkmaz. Peki, bu dişlerin böyle olmasının sebebi ne?
İlk insanlar ot temelli beslenen canlılardı. Bitkilerin çiğnenmesi, lifleri ve yapısında bulundurduğu selüloz nedeniyle zordu yani öğütücü dişlere daha fazla iş düşüyordu. Bu nedenle ilk insanların çeneleri genişti ve diş sayısı da fazlaydı.
Yıllar içinde ot temelli beslenmeden et temelli beslenmeye geçildi bu geçiş kafa ve beyin de büyümeye neden oldu, son olarakta ateşin bulunması ile yiyecekler pişirildi bu da daha kolay çiğnemeyi ve öğütmeyi sağladı. Sonuç olarak çeneler küçüldü ve en arkadaki 4 adet 20’lik dediğimiz dişler çenede kendilerine yer bulamamaya başladılar. Bu dişlerin hiçbir işlevi yok, çok uzun zaman sonra belki de 20’lik dişler tamamen yok olacak.

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 1

2.Darwin Noktası:

İsmi ilginç gelebilir ama önemli olan işlevi, şu an insanlar için bir işlevi yok 🙂 Hayvanlarda seslere doğru kulağı odaklamayı sağlayan kulağın yukarı kısmı ile ve orta kısmının birleştiği yerde ve yumru şeklinde. Şu an bu yumruya sahip olan insan sayısı yaklaşık %10 civarında. Herkes kulağını kontrol etsin 🙂 Ama dediğimiz gibi bir işlevi yok.

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 2

3.Plantaris Kası:

Hayvanlarda ayak ile nesneleri tutmayı sağlar. İnsanda var olup çok az gelişmiş olan bu kas zarar görmüş başka dokuların tedavisinde kullanılır.

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 3

4.Auricularis Kasları:

Eski insanlar tarafından sesin geldiği yöne doğru kulağı döndürmek için kullanılmıştır. Bütün insanlarda bu kas bulunur ama evrimsel süreç içerisinde sinir ağları zayıflamıştır ve artık sadece bazı insanların yapabildiği zayıf bir kas hareketi olarak kalmıştır.

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 4

Diğer körelmiş organları şöyle sıralayabiliriz:

5. Jacobson Organı

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 5

6.Tüylerin Ürpermesi

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 6

7.Kuyruk Sokumu

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 7

8.Apandis

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 8

9.Üçüncü Göz Kapağı

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 9

10.Oksipital Minor Kası

İnsan Vücudundaki Evrimsel Kalıntılar: Körelmiş Organlar 10

Bu hafta insanlardaki körelmiş organları inceledik, bir sonraki yazım bu konunun devamı niteliğinde olacak.

Görüşmek üzere…
Bilimle kalın!

Kaynakça:

Douglas J. Futuyma-Evrim

Charles Darwin-İnsanın Türeyişi

www.evrimagaci.com

www.newscientist.com

www.answersingenesis.org

www.livescience.com