Sonuna geldim, artık yapabileceğim bir şey kalmadı. Saklanmıştım, tiksinmiştim, sakındım kendimden. Korkuyordum ölümden, merak ensemdeydi. Oyunu bitir diye fısıldadı. İntihar olgusunun ardında yatan gerçek ne? Neden intihar ederiz?

Bireyi ilgilendiren bir sorun olarak görünse de intihar toplumsal bir olgudur. Diğer toplumsal olgulardan farklı olarak intihar, hayatı devam ettirebilme üzerine değil hayatı sonlandırma üzerine kurulmuştur. Canlılar -insanoğlu dahil-yaşamak için her türlü riske girebilirken insanoğlu kendi hayatına kendi isteğiyle son verebilmektedir. Bizi hayvanlardan ayıran gelişmiş düşünce yapımızın sadece sezgisel olarak çalışmadığını biliyoruz lâkin bu karmaşık yapının sadece mantıksal hesaplamalarla da çalışmadığını söylersek herhalde yanlış söylemiş olmayız.

Dünya Sağlık Örgütü, tüm dünyada yaklaşık bir milyon kişinin intihar sonucu kendi yaşamlarına son verdiğini tahmin etmektedir. Bunun tüm dünyadaki ortalaması 100.000’de 16’dır. Bir başka deyişle her 40 saniyede 1 kişi intihar ederek ölürken her 3 saniyede 1 kişi de intihar girişimde bulunmaktadır. Son 45 yılda intihar %60 artmıştır. Birey sanayi devrimiyle başlayan yeni tüketim sisteminde daha fazla stres, daha fazla kaygı ve başarısızlık görmeye başlamıştır. Sistemdeki maddi değişimler hızlı bir şekilde olurken bu değişimin sonuçları manevi yönden daha yavaş kalır. Toplumlardaki değişimlerin bireyler üzerindeki etkilerini anca daha sonra anlayabilmekteyiz.

intihar

Peki Neden İntihar Ederiz?

Durkheim’e göre toplumsal olmayan etmenlerle intihar arasında zorunlu bir ilişki olmadığını belirtmekle beraber, bu etmenlerin dolaylı etkilerini de göstermemektedir. O intiharı toplumsal nedenleri dikkate alarak sınıflamaya tabi tutmuştur.

Bencil: Bireyin aidiyet duygularının törpülenmesi ve kopmasıyla beraber toplumsal gruplardan yalnızlaşma başlar. Bireyin sahip olduğu aile, arkadaş, cemiyet ya da benzeri toplumsal gruplardan dönüt alamaması ve bağlılığını yitirmesiyle davam eder. Birey için hayatın amacı yitirilmiştir.

Elcil (Alturuistic): Birey topluma çok bağlı olduğu zamanlarda da intihar eder. İntiharı toplumsal bir ödev olarak görebilir. Bunun nedeni topluma aşırı bağlılığıyla ilgilidir.

atatürk, intihar
En soldaki Salih Bozok: Mustafa Kemal Atatürk vefat ettikten sonra intihar eden Başyaveri

Anomik: Bu tür intihar çeşidi ise büyük toplumsal değişimciler sonucunda görülmektedir. Yıkıcı, sert ve keskin toplumsal değişimler sonucu ahlak ve norm değerleri çözülür böylelikle bireyi intihara sürükler.

Fatalist (Kaderci):Anomik intiharın karşıtı olarak söylenebilir. Bu tür intihar çeşidine göre de toplumsal baskıların katılığı sonucu oluşur. Normlar ve ahlak kuralları daha sıkı hale gelir ve birey bunu kaldıramaz.

Sınıflandırmaya tabi olmayan bir açıklamaya örnek verirsek; Öğretim Görevlisi Mustafa Atak’a göre, intihar ve şiddet vakalarının temel nedenlerinden birinin de duygusal zekâ ve merhamet duygusunun eksikliği olduğunu söylemektedir. Bu açıklama üste sıralanan, elcil intihar çeşidine bir cevap olduğunu söyleyemeyiz çünkü elcil intiharda toplumsal bir ödev olarak gösterilmektedir,  burada bireyler arası iletişimi kuvvetli olan toplumların duygusal zekasının gelişmiş olduğunu söyleyebiliriz.

Freud’a göre “Zalim ya da katı süper egonun egoyu yaşamaya layık bulmayacak kadar aşağılaması ya da süper egonun baskısı altında kalan egonun vaktiyle ihtiyaçların karşılamayarak kendisini sürekli engelleyen ebeveynin temsilcisi olan süper egoyu yok edişi, bir bakıma egonun süper egodan intikam alması şeklinde açıklamaktadır. Freud’un yapısal kişilik kuramında id, ego ve süper egodan bahseder. İd nefsi temsil ederken ego id ile olan dengeyi düzenler yani insanın güdüsünü terbiye etmeye çalışır. Ego bunları yaparken de süper ego dediğimiz toplumsal kuralları değerleri ön planda tutan kişilik ise egoyu baskılar. Böylelikle baskılanan ego süper egodan öd almış olur.

Artan intihar vakalarının önüne geçebilmek yine bizim elimizde, geleceğe yön verebilmek gençler için daha ideal bir tutkudur. Bizler daha tecrübe etmemiş fakat daha inanmış gruplardanız. Bizim ölümümüz bizim için bir şey ifade etmese de arkada bıraktıklarımız için çok şey ifade edebilir.

Kaynakça;

https://tr.wikibooks.org/wiki/Psikolojiye_Giri%C5%9F/%C4%B0ntihar
İntiharın kısa tarihçesinden sebep ve yöntemlerine genel bir bakış- Erkut Ragıp Bulut, Hüdaverdi Küçüker, Necati Serkut Bulut
https://www.ntv.com.tr/saglik/turkiye-intiharda-dunya-79uncusu-intihar-en-cok-hangi-ilde-oluyor,XYOVczIYO027KUuWePXO5w?_ref=infinite
http://www.felsefe.gen.tr/emile_durkheim_ve_intihar.asp
https://www.guncelpsikoloji.net/kisilik-kuramlari/freudun-yapisal-kisilik-kurami-h6237.html