Kader Haritası | KreatifBiri

Kader Haritası

kök hücre

Biyolojide kader haritası ne demektir? Kaderimiz neye göre belirlenir? Kader haritası, hücre kökeninin araştırılmasıdır. Henüz anne karnında embriyo iken bazı hücrelerin neye dönüşeceğini görmek için tek bir hücre izlemektir kader haritası oluşturmak. Genellikle tek bir hücrenin ayrışması mümkün olmadığından, bu alanın yetişkin bir organizmada neye dönüşeceğini görmek için embriyonik hücre grupları etiketlenebilir. Bütün bu çalışmalar bir araya getirilerek kader haritası yapılabilir.


Yaşayan Embriyonun Doğrudan Gözlemi

Kader haritası birkaç yolla oluşturulabilir. İlk olarak, yaşayan embriyonun doğrudan gözlemi mümkündür. Bazı embriyoların daha az hücresi ve değişik pigmentleri (Erken blastomerindeki her sitoplazma içinde) bulunur. Bu gibi durumlarda, mikroskopla doğrudan inceleme, oluşturdukları organları ve özel hücrelerin neslini takip etmek mümkündür.

hücreler

Boya İle İşaretleme

İkinci olarak, 20. yüzyılın başlarında Vogt, kurbağa ve semender gibi iki yaşamlıların (Amfibilerin) yumurtalarının değişik bölgelerine vital boya (Canlıya enjekte edildiğinde ölüme yol açmadan belli yapıların boyanmasını sağlayan boyalar) uygulayarak ilgili alanların kaderini gözlemlemiştir. Vital boyalar ile kader haritası oluşturmada çok önemli bir sorun vardır. Her bir hücre bölünmesinde boya daha da seyrekleşiyor ve ileri evrelerde hücreler ayırt edilemeyecek şekilde boyalar solmuştur. Bu noktada bilim insanları floresan boya kullanmaya başladılar. Bu boya, çok sayıda bölünmeden sonra hücre yığınında bir ayırt edilebiliyordu. Böylece floresan boya gelişim biyolojisi için kullanışlı bir hal aldı.

floresan boya

Genetik Etiketleme

Bir diğer yol ise, içinde aynı organizmanın farklı genetik yapılar içeren hücreleri bulunduran embriyoyu oluşturmaktır. Kimerik embriyolar, birden fazla genetik kaynak dokusundan oluşan organizmalardır. En iyi örneklerinden biri, piliç embriyosuna bıldırcın hücresi enjekte ederek kimerik embriyolar üretmektir. Bıldırcın hücrelerini piliç hücrelerinin yerine koyma işlemi, hala yumurtanın içindeyken embriyo üzerinde uygulanabilir ve aşının yapıldığı yere bağlı, yumurtadan çıkan pilicin özel bölgelerinde bıldırcın hücreleri vardır.

kimera

Aslında, bir hücrenin hangi hücreye farklılaşacağını; yakın hücresel komşuları, bulundukları dokunun özellikleri ve vücut içerisindeki konumları,aldığı ve verdiği sinyaller belirler.

Bilgiyi Yay
Written by Nazlı Haspolat
Doğayı, bilimi, kök hücreyi, fotoğraf çekmeyi, okumayı ve yazmayı seven bir İstanbul Üniversitesi 4. sınıf biyoloji öğrencisiyim.

Leave a Reply