Kahvenin Tarihçesi Ve Türk Kültüründe Kahve

kahve

Her sabah içtiğimiz, uyumamamız gereken zamanlarda elimizin gittiği, kokusunun hepimizi mest ettiği kahvenin tarihçesini hep beraber öğrenelim. Çok üzücüdür ki birazdan da fark edeceğiniz üzere hayatımızın merkezinde olan besinlerden biri olan kahvenin tarihçesi  söylentilerle doludur.

Kahvenin Adı Nereden Geliyor?

Kahvenin bulunması ve Osmanlıya gelişi ile ilgili çeşitli söylentiler olduğu gibi adının nereden geldiği de epey çelişkili cevapları olan bir soru. Kimi kesim kahveyi Şeyh Şazili’nin bulduğu rivayetinden sebep ilk adının Şazili olduğunu ifade etse de bence en mantıklı isim kaynağı kahvenin anavatanı olan Habeşistan’ın Kaffa şehrinden geliyor olması.

Kahveyi Keçiler Mi Keşfetti?

Kahvenin bulunmasıyla ilgili birçok söylem olduğu için araştırdıklarımdan en mantıklı gelen hikayeyi buraya aktaracağım.
Habeşistan ülkesinin Kaffa şehrinde çobanlık yapan Kaldi, hayvanlarının bir bitkinin üzerindeki meyveleri yedikten sonra canlandığını görmüş ve kendisi de deneyip etkisini görmüş. Bu hikayenin bir başka versiyonunda ise çobanlar bu meyveyi şeyhleri Şazili’ye götürüp olanlardan bahsettiklerinde Şazili bu meyveyi kaynatıp suyunu içtikten sonra hikmetlerini anlamış. Efsaneye göre kahve 575-850 senelerinde bulunmuş. Çoğu kesim kahvenin Yemen’de bulunduğunu biliyor olsa da kahve Yemen’e Kaffa’dan gitmiştir.

kahve

Kahvenin Osmanlıya Gelişi

Osmanlı Devleti sınırlarını Yemen’e kadar genişlettiği dönemde Türkler kahve ile tanıştılar. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Yemen (bazı kaynaklarda Habeşistan olarak geçiyor) Valisi Özdemir Paşa tarafından topraklarımıza getirildiği söyleniyor. Kahve Osmanlı halkının beğenisini kazandıktan sonra ülkenin çeşitli yerlerinde kahvehaneler açılmaya başlanmış. Bu kahvehanelerde insanlar muhabbet eder, haliyle eleştiriler de yaparlarmış. Aslında günümüzün kahvehanelerinden pek farklı değil. Devlet büyükleri de bu mekanlarda eleştiriliyormuş. Kahvehanelerde yapılan sohbetlerin devlet büyüklerini rahatsız etmesi de büyük bir etken olacak ki Osmanlı döneminde iki defa kahvehaneler kapanmış, kahve yasaklanmış.

kahve

Kahvenin Türk Kültürüne Kattıkları

Elbette öncelikle bizlere özgü bir “Türk Kahvesi” bulunuyor. Sanıyorum ki sevmeyen yoktur aramızda.

Damada Tuzlu Kahve:

Kız isteme törenlerinde damadın gelini ne kadar sevdiğini görmek için yapılan “şaka” sayabileceğimiz bir adet. Eğer damat kahveyi içtiğinde yüzünü ekşitmiyorsa kızı istiyor demektir. 🙂

“Bir Acı Kahveni İçerim”

Kısa bir süre öncesine kadar bu lafı söyleyen insanların sade kahve istediklerini sanıyordum fakat durum öyle değilmiş. Kahve yüksek ateşte pişerse hızlı piştiği için acı kalırmış. Gelen misafir “bir acı kahveni içerim” diyorsa kahveyi hızlı hızlı yapsın da ziyaretim kısa sürsün diye düşünürmüş.

Kahvaltı-Kahve Altı

Günün ilk yemeğinin kahvaltı ismini taşıması, kahveden önce yenilen yemek olmasıdır.

“Bir Kahvenin Kırk Yıllık Hatırı Vardır”

Osmanlı döneminde Üsküdar’da bilge bir adamın kahvehanesi varmış. Gelen müşteriler bilgenin sohbetini dinlemek için gelirlermiş. Bir gün kahvehaneye bir yeniçeri gelmiş ve herkese kendisinden kahve ikram edilmesini fakat bir masada tek başına oturan Rum adama verilmemesini istemiş. Bilge herkese kahvesini verdikten sonra iki kahve alıp Rum adamın masasına oturmuş. Bu duruma sinirlenen yeniçeri, “Ona vermemeni söylemedim mi?” demiş buna cevap olarak Bilge “Bu benim ikramım.” demiş. Aradan zaman geçmiş ve Sisam Adası’nda Rumlar isyan etmiş. Kahvehaneci de esir düşmüş. Rumlar esir aldıkları insanları esir pazarında satıyorlarmış. Kahvehaneciyi de yaşlı bir adam satın almış. Sahibinin kendisini öldüreceğini düşünen kahvehaneci korkuyla ölümü beklerken yaşlı adam ona 40 yıl önce kahvehanesine gittiğini ve ona kahve ikram ettiğini, o kahvenin hatırını unutamadığı için onu serbest bıraktığını söylemiş.

Bir de kahve falımız vardır meşhur. O tamamen farklı ve uzun uzun anlatılması gereken bir konu olduğu için bu yazıda böyle bir başlık açmıyorum. 🙂

Kahve sevmeyen nadir insanlardan değilseniz eğer muhtemelen çok sık tüketiyorsunuzdur. Fakat ne yazık ki küresel ısınma her şeyi etkilediği gibi kahve çekirdeklerini de etkilemeye başlıyor. Uzmanların görüşüne göre küresel ısınma 2050-2080 yıllarına kadar kahveyi de etkileyecek.

 

Kaynakça:

1   2   3   4

Bilgiyi Yay

Bir Cevap Yazın