Karşınızda upuzun, sizin en sevdiğiniz yemeklerin sıralandığı bir sofra gördünüz. Dikilmiş ona bakarken etrafınıza baktığınızda kimselerin olmadığını, sanki sofranın sizin için kurulmuşcasına durduğunu fark ettiniz. O an ne yapardınız? İç denetiminize sahip çıkıp sofranın sahibi var mı diye bekler miydiniz yoksa sofraya dalıp yemekleri silip süpür müydünüz? Kiminiz ‘Evet yerim’, kiminizin ‘Hayır yemem’ dediğini duyar gibiyim. Peki bu deneyi bir çocuğa uygulasaydık ve karşısına şu, en sevdikleri marshmallowlardan koysaydık ne olurdu?

Zevki Erteleme Becerisi Testi: Marshmallow

İlk defa 1970 yılında Colombia Üniversitesi’nde Walter Mischel tarafından uygulanan “Marshmallow Testi” yani “Zevki Erteleme Becerisi Testi”, 45 yıldır 4 ve 6 yaş aralığında anaokulu çağındaki çocukların, kendini kontrol edebilme ve duygularını yönetme becerilerini ölçmek için uygulanıyor.

Deneyin Aşamaları

Araştırmacı, çocuğu bir masaya oturtur ve önüne bir marshmallow bırakır. Çocuğa bir kaç dakikalığına buradan ayrılacağını bu süre içerisinde eğer isterse marshmallowu yiyebileceğini ancak yemeyip dönmesini beklerse ve önündeki marshmallowu yemezse gelince bir marhsmallow daha vereceğini söyler.

marshmallow deneyi

Marshmallowla yalnız kalan çocuklar zor anlar yaşarlarken tabii ki kimi dayanamayıp yedi, kimi ise sabırla ikinci marshmallowu bekledi.

Zevki Erteleme Testi ile iki önemli şey gözlemlendi:

  1. Kendini kontrol edebilme becerisi.
  2. Beklemenin çocuk için ne kadar uygulanabilir bir şey olduğu.

Bu deneyde, çocuğun güdülerini kontrol etmesi  ve beklerse çok daha iyi bir ödül kazanmanın mantıklı olduğunu düşünerek karar verme becerisini göstermesi bekleniyor. Diğer bir deyişe hem duygularını hem de mantığını kullanması bekleniyor.

Araştırma çocuk daha küçükken uygulanarak, sonrasında zevki erteleyenler ve ertelemeyenler arasındaki akademik başarı durumu inceleniyor. Sonuç çarpıcı. Testi geçerek alacağı zevki erteleyebilen çocuklar erteleyemeyenlere göre akademik açıdan daha başarılı ve sınavlarda daha yüksek skor alıyorlar. Madde-alkol bağımlılık riskleri daha az, ebeveynlerinin gözlemlerine göre sosyal becerileri çok daha iyi.

Peki bu kadar önemli olan öz-denetimimizi geliştirebilir miyiz? Nasıl geliştirebiliriz?

Öz (İç) Denetim Nasıl Geliştirilir?

Orijinal çalışma, çocukların zevki erteleme (bekleyebilme) yeterliliğine sahip olmalarını sağlayan birkaç önemli unsurun keşfedilmesini sağlamıştır.

Örneğin, zevki erteleyen çocukların ödüle değil başka düşüncelere odaklandıkları ve böyle çocukların stres ve kaygıdan uzak, neşeli düşüncelere sahip çocuklar oldukları ortaya konulmuştur.

Araştırmacılar bu bulgulara dayanarak öz-denetimin gerekli olduğu durumlarda, insanın iki farklı sistemin etkisi altında kaldığını söylüyor:

Sıcak sistem: Buna dürtüsel veya duygusal sistem adı da verilir. Sıcak sistem aktive olduğunda kişi ödüle odaklanır, örneğin; şekerin tadını hayal eder. Bu davranışlar öz-denetimi azaltır.

Soğuk sistem: Buna rasyonel veya nötr duygusal sistem adı da verilir. Soğuk sistem aktive olduğunda ise kişi ödülü düşünmez, başka konulara odaklanır ve bu strateji sayesinde öz-denetim sağlanır, zevki erteleme yeterliliği artar.

Sonuç olarak, öz denetimi sağlamak için öz denetimin gerekli olduğu durumlarda, soğuk sistem stratejisi kullanarak ödül düşüncesinden uzaklaşıp sürecin eğlenceli geçmesini sağlayabilirsiniz. Bunu yapmanın en iyi yolu, dikkatinizi dağıtmanızı sağlayacak alakasız konulara, olumlu deneyimlere odaklanmak olacaktır. 

Kaynak: