Sizce doğada kaç tür mantar vardır? On, yüz, bin? İşte bunu bilim insanları da bilmiyor. Dünyadaki mantar türü sayısının ortalama 1.5 milyon olduğu tahmin edilmekteyse de tanımlanmış olan mantar türlerinin sayısı yalnızca 80 bin. Dünyada rakamlar böyleyken ülkemizde durumlar ne peki? Gelin birlikte ülkemizde yetişen bazı mantar türlerine birlikte göz atalım!

mantar

Dünyanın çeşitli ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de yetişen oldukça fazla türde mantar bulunmaktadır. Doğa mantarları; yenilebilir, yenilmeyen ve zehirli olarak gruplandırılmaktadır. Yenilmeyen mantarlar zehirli olmamakla birlikte sert yapıları, kötü kokuları ve tatları nedeniyle yenme özelliği taşımamaktadır. Tüketim amaçlı toplanan doğa mantarlarının bir kısmı halk pazarlarında satılırken bir kısmı da ihraç edilmektedir. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de gıda açığının kapatılması açısından mantarlar önemli besin kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Ülkemiz bu konuda oldukça yüksek bir potansiyele sahiptir. Türkiye’de yaklaşık 300 tür yenilebilir özellikte doğal mantar türü bulunmaktadır. Şimdi ülkemizde yetişen yenilebilir farklı mantar türlerini birlikte inceleyelim!

Bal Mantarı

doğa

Bal mantarı, üzerindeki sarı renk nedeniyle bu ismi almıştır. Kısa sürede yetişebilen ve çoğalabilen bir türdür. İstanbul’da Belgrad Ormanı’nda görmek mümkündür. Yüksek miktarlarda tüketimi önerilmez.

Biftek Mantarı

biftek mantarı

Biftek mantarı; renk olarak çiğ ete benzeyen, kesildiğinde kırmızı renkte sıvı akıtan ve yenilebilen en lezzetli mantar türlerinden biridir. Tadı ekşimtıraktır. Kestane ve çınar ağaçlarının gövdesinde yetişen biftek mantarı, ülkemizde Mersin ve çevresinde yetişir.

Borazan Mantarı

borazan mantarı

Borazan mantarı, koyu rengiyle diğer mantar türlerinden ayrılır. Bu mantar halk arasında trompet mantarı veya siyah trompet olarak da bilinir. Borazan mantarı, eski Yunan mitolojisine göre bolluğu simgeler. Familyasında zehirli mantar türleri de olduğu için dikkatli tüketilmesi gerekir. Türkiye’de Ege Bölgesi’nde yetişmektedir.

Cincile Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 1

Bolu ve Karaman yörelerinde rastlanılan cincile mantarı; köknar ve iğne yapraklı ormanlarda yer alır. Özel ve aromatik bir tadı vardır.

Çam Kabara Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 2

Adından da anlaşılacağı üzere çam ağaçlarına tutunarak büyüyen bir mantardır. Çam kabara mantarı yenirken mutlaka bir uzmana danışılması gerekmektedir çünkü alerjik etki gösterebilir. Boyabat yöresinde sıkça görülür. Bazı bölgelerde kendisine tirmit mantarı da denir.

İstiridye Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 3

İstiridye, kayın, kavak ya da yaprak mantarı olarak bilinen istiridye mantarı, yumuşak ve nemli yüzeylere tutunmayı sever. Nadir ve lezzetli bir mantar olması nedeniyle istiridye mantarı yetiştiriciliği ülkemizde oldukça yaygın hale gelmiştir.

İmparator Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 4

İmparator mantarı, Güney Avrupa’da en çok sevilen mantarlardan bir tanesi olan ve hatta bilimsel adını (amanita caesarea) Sezar’dan alan bir mantar türüdür. Gelincik mantarı olarak da bilinir. Turuncu şapkalı ve beyaz sporludur. Türkiye’de Göksü Vadisi, Şile ve Kandıra civarlarında yetişir. Keskin bir tada sahiptir. Gelincik mantarı ailesinde zehirli mantarlar da yer aldığı için tüketilirken dikkat edilmesi gerekir.

Kuzu Göbeği Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 5

Kuzu göbeği mantarı Ege, Akdeniz ve Karadeniz’in kıyı bölgelerinde yetişir. Halk arasında höbelen ya da döbelen olarak da bilinir. Şifalı mantar olarak da bilinen kuzu göbeği, yenilebilir mantarlar arasında yer almasına rağmen pişirilmeden tüketilmemesi tavsiye edilmektedir.

Çörek Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 6

Halk arasında çörek mantarı veya porçini mantarı isimleriyle bilinen bu mantar türü pestik mantarı veya ayı mantarı olarak adlandırılmaktadır. Ülkemizde yaygın olarak yetişen ayı mantarının etli şapka kısmı, sap kısmından daha koyu renklidir. Islakken parlar ve hafif yapışkandır. Rengi değişken, kestane veya soluk kahverengidir.

Şitake Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 7

Şitake mantarı, Uzak Doğu ülkelerinin en bilinen ve sevilen mantarı olup Türkiye’de de rastlayabileceğimiz bir mantar türüdür. Türkiye’de kara orman mantarı olarak da bilinir. Dünyanın en pahalı mantarlarından bir tanesidir. Trüf mantarları gibi yüksek fiyatlarla satılır. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde yetiştirilir.

Trüf Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 8

Trüf mantarı, ağaç köklerinde toprağın altında yetişen yenilebilir mantar türüdür. Tek çeşit bir mantar türü olmayıp toprak altında yetişen mantarlara genel olarak trüf mantarı adı verilir. Yenilebilir mantar türlerinin içinde en lezzetli mantarlardan bazıları trüf mantarının farklı çeşitleri olup özellikle İtalya, Fransa ve İspanya’da bolca tüketilir. Halk arasında domalan mantarı veya keme olarak da bilinen trüf mantarının en lezzetli ve değerli çeşidi beyaz trüf mantarıdır.

Kıvırcık Mantar

Mantar: Doğanın Mucizesi 9

Kıvırcık mantarın üç farklı türü vardır: saçaklı mantar, çam mantarı ve kedi tırnağı. Görüntüsü diğer mantar türlerine göre oldukça farklıdır. Genellikle Akdeniz Bölgesi’nde yetişir. Şekli nedeniyle içinde fazla oranda toz ve toprak biriktirme eğilimindedir. Bu nedenle tüketilmeden önce iyice yıkanması gerekir.

Kükürt Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 10

Rengi nedeniyle çoğunlukla zehirli olduğu zannedilen kükürt mantarı aslında lezzetli ve aromatik bir tada sahiptir. Beyaz ete benzeyen tadıyla yemekleri lezzetlendiren kükürt mantarı; karaağaç ve ceviz ağacının gövdesinde sıkça görülür. Türkiye’de sahil kesimlerinde yetişir.

Sığır Dili Mantarı

Mantar: Doğanın Mucizesi 11

Sığır dili mantarı çiğ haliyle tüketilemeyen ancak pişirildikten sonra lezzetli hale gelen bir mantar türüdür. Kayın, meşe, palamut, köknar ağaçlarının gövdelerine tutunurlar. Çoğunlukla Karadeniz Bölgesi’nde yetişmektedir.

Editör: Berfincan DOĞAN