Matematiksel Bir Denklemin Güzelliği Monet’in Nilüferlerinin Ya Da Schubert’in Serenatının Önüne Geçebilir Mi? | KreatifBiri

Matematiksel Bir Denklemin Güzelliği Monet’in Nilüferlerinin ya da Schubert’in Serenatının Önüne Geçebilir Mi?

Güzelliğin birçok kaynağı, çeşidi ve tanımı vardır. Güzel bir yüz, güzel bir manzara, büyük bir senfoni duyusal (görmek, koklamak, dokunmak, duymak…) deneyimlerden türetilmiş güzelliklerdendir. Fakat duyusal güzellik kaynaklarının yanı sıra, entelektüel güzellik kaynakları da var. Zorlu bir denklemi çözmek gibi… Matematikçiler sıklıkla matematiksel formülleri duygusal terimlerle tanımlarlar ve matematiksel güzellik deyimi çoğu zaman onlar tarafından büyük bir sanat eserinde deneyimlenen güzellik ile karşılaştırılır. Bu haftaki yazımda matematiksel ve duysal güzelliğin beynimizdeki ifadesinin karşılaştırıldığı University Collage of London Wellcome Neuroscience labaratuvarından Prof. Semir Zeki ve arkadaşlarının çalışmasından bahsedeceğim. Okuma esnasında link eklenmiş olan denklemlere göz atmanızı istiyorum.

Matematiksel Güzellik İle İlgili Bir Çalışma: Beynimiz İçin Hamletteki monologların Euhler’s Identity ile Eş Güzellikte Olduğunu Biliyor muydunuz?

Human Neuroscience Frontiers dergisinde yayınlanan açık erişimli yeni bir makalede araştırmacılar, 15 matematikçinin daha önce güzel, nötr veya çirkin olarak derecelendirdikleri matematiksel formülleri gördüklerinde beyin aktivitesini görüntülemek için fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) kullandılar.

Sonuçlar gösterdi ki, Matematiksel güzelliğin deneyimi, bir sanat eseri ya da müzikten kaynaklanan güzellik deneyimiyle duygusal beyinde -medial orbitofrontal korteks- aynı aktiviteyle koralite gösterdi. Yani örneğin; Euler’in Özdeşliği denklemine bakacak olursak, ya da Ayışığı sonatını dinleyecek olursak beynimizin aynı noktası aktive oluyor. Euler’s Identity boşuna matematiğin en güzel formülü olarak geçmiyor olmalı.

Medial orbitofrontal korteks

UCL’deki Wellcome Nörobiyoloji Laboratuvarı’ndan makalenin baş yazarı olan Profesör Semir Zeki şunları söyledi: “Birçoğumuz için matematiksel formüller kuru ve erişilmez görünüyor; ancak bir matematikçi için bir denklem, güzelliğin özünü somutlaştırabilir. Bu sadelik, simetri, zerafet veya değişmez bir gerçeğin ifadesinden kaynaklanıyor. Plato için matematiğin soyut kalitesi, güzelliğin en üst noktasını ifade ediyor. ”

“Bu, matematik gibi oldukça entelektüel ve soyut bir kaynaktan elde edilen güzellik deneyiminin duyusal temelli kaynaklardan elde edilenle aynı duygusal beyin bölümündeki etkinlikle ilişkili olup olmadığını öğrenmeyi ilginç hale getiriyor.”

Böyle Bir Deney Nasıl Yürütüldü?

Çalışmada, her bireye boş zamanlarında gözden geçirmeleri ve ne kadar güzel olduklarına göre -5 (çok çirkin) ile +5 (güzel) arasında puan verip değerlendirmeleri için 60 matematiksel formül verilmiştir. İki hafta sonra, deneklerden bir fMRI tarayıcısındayken bunları yeniden derecelendirmeleri istendi.

En tutarlıca, güzel olarak değerlendirilen formüller (taramaların öncesinde ve sırasında) Leonhard Euler’in Özdeşliği denklemi, Pisagor Özdeşliği ve Cauchy-Riemann denklemleridir. Leonhard Euler’s Identity; beş temel matematiksel sabiti, her biri bir defa meydana gelen üç temel aritmetik işlemle ilişkilendirir ve bu denklemin güzelliği, Hamlet’teki monologlara benzetilmiştir.

Millais’in Opheliası
Yıldızların yandığına inanma
İnanma güneşin döndüğüne,
Her doğruyu yalan bil
Fakat seni sevdiğime inan Ophelia
….Hamlet’ten

Matematikçiler Srinivasa Ramanujan’ın Sonsuz Serisini ve Riemann’ın fonksiyonel denklemini en çirkin matematiksel denklemler olarak değerlendirdiler.

Riemann Hipotezi

Deneyle ilgili çıkarılması gereken en önemli sonuçtan Prof. Semir Zeki söz ediyor: “Görsel ya da müzikal deneyimlerde olduğu gibi beyindeki aktivite güçlü bir şekilde insanların güzellik deneyimlerini nasıl açıkladıklarıyla ilişkili -matematiksel güzellik örneğinde olduğu gibi güzelliğin kaynağı son derece soyut olsa bile-. Bu, klasik zamanlardan beri tartışılan, estetik deneyimlerin nicelleştirilip değerlendirilemeyeceği gibi eleştirel bir soruyu yanıtlıyor. ”

“Saf Matematik Mantıklı Fikirlerin Şiiridir” Albert Einstein

https://www.kreatifbiri.com/farkliliginin-farkinda-ol-estetik-zeka/ yazısını da okumanızı tavsiye ederiz. 🙂

Kaynak 1

Bilgiyi Yay
Written by Hande Betül Özsoy
Doğa ve bilim aşığı; moleküler psikiyatri ve zooloji meraklısı, bir elinden kalemi diğer elinden paleti düşmeyen bir biyolog adayı
2 Comments
  1. Herkesin güzellişk anlayışı farklı olabiliyor. Ferhat’a demişler ki, “Bu şirin pek güzel değil ki, niye onun peşinden koşuyorsun?” Ferhat da, “onu bir de benim gözümle görün” demiş.
    Güzel bir yazı. Tebrikler.

    • Evet yazımda da aslında güzellik algısı kişilere göre değişse bile güzellik deneyiminin somutlaştırılamayacağı düşüncesi aşılıyor. Ferhat’ın beynini bir de dünyalar güzeli bir kadına bakan başka bir kimsenin beynini incelemek lazım, belki bir fark yoktur 🙂 Yorumunuz için teşekkürler

Leave a Reply