Motivasyon, hakkında birçok yazı yazılmış bir konu. Motivasyon konuşmaları ve yazıları da oldukça yaygın, hemen hemen hepimiz en az bir kere de olsa karşılaşmışızdır ya da merak edip araştırmışızdır. Bu yazımda sizleri motive etmekten ziyade bu konu hakkında bilgilendirmek istiyorum.

Motivasyon Dönemleri

Pek çok şey gibi motivasyon da farklı dönemleri yaşamış ve farklı şekilde tanımlanmıştır.

Motivasyon 1.0 Dönemi

Bu dönem, motivasyon alakalı en ilkel dönem olarak adlandırılabilir. Çok eski çağlarda geçerli olan ve “hayatta kalma” temeline dayanan bir güdülenmedir. Yani, o dönemdeki davranış ve hareketlerdeki amaç, canlının hayatta kalabilmesi ve neslini devam ettirebilmesidir. Avlanma, buna örnek gösterilebilir.

Motivasyon 2.0 Dönemi

Güdülenmenin bu dönemi, açık bir şekilde şu iki kelimeyle akılda kalabilir: “Ödül-ceza”. Önceki dönemden daha gelişmiş koşullar barındırır. Daha kompleks bir yapıdadır. Değişen ve gelişen bu dünyanın insanları, hayatlarını sürdürebilmekten daha fazlasına sahip olmaya başlamışlardır. Bunun sonucunda, önceki döneme nazaran kolay şartlara sahiptirler ve bu anlamda zorunlulukları azalmıştır. İnsanlar, bir davranışı yapmak ya da yapmamak için dışsal faktörlere ihtiyaç duyarlar. Mesela; bir ailenin, öğrencinin derslerine çalışmasını “teşvik etmek” için karnesi iyi gelirse ne istiyorsa alınacağını söylemesi örnek verilebilir. Bu anlamda ödül ve ceza kavramları, dışarıdan etki ederek istenen sonucu elde etmeyi sağlar veya sağladığı düşünülür.

Motivasyon 3.0 Dönemi

Ödül ve ceza sisteminin her anlamda işe yaramadığı ya da eksik kaldığı düşünüldüğünden olsa gerek, motivasyon 3.0 dönemi başlamış. Bu dönem, her ikisinin de üstünde bir gelişmişliğe sahiptir. Temel olarak; kişinin yapması ya da yapmaması gereken şeylerin dışarıdan müdahaleye gerek kalmadan içsel olarak kendi kendisini yönlendirmesi gerektiği düşüncesindedir. Bir önceki örneğe uyarlayacak olursak; ailenin öğrenciye sonuca göre ödül vermesini değil öğrenciye ders çalışma konusunda içsel motivasyonu dışsal faktörlere bağlamadan aşılaması gerektiğini savunur.

motivasyon ve Tip I

Tip I ve Tip X Nedir?

Motivasyon tamam da bu Tip I ve Tip X ne demek?

Motivasyon göz önüne alındığında insanlar ikiye ayrılıyorlar: Tip I insanları ve Tip X insanları.

Tip I insanlar, içsel motivasyonu(intrinsic motivation) benimsemiş insanlardır. Yani, bir işi yapmaları için dışarıdan müdahalelere ihtiyaç yoktur, içsel istekleriyle motive olurlar. Kendi kendilerini yönetebilme becerileri Tip X kişilere göre daha yüksektir. Tip X’ler ise, bir işi dışsal motivasyonla(extrinsic motivation) yaparlar. Ödül ve ceza, onlar için önemlidir. Ayrıca, Tip I kişiler, hedefi en üst düzeye çıkarmaya odaklanırken Tip X kişiler, kârı üst düzeye çıkarmayı hedefliyorlar. Benzer bir şekilde, Tip X’ler kısa erimli hedeflere odaklanır, Tip I’ler uzun erimli hedeflerin peşindedirler.

İş hayatı ve hayat başarısı açısından bakıldığında Tip I kişilerin, daha başarılı ve daha mutlu olduklarını söyleyebiliriz.

İçsel motivasyonla beslenmeniz dileklerimle…

Kaynakça:

1- https://www.capital.com.tr/yonetim/liderlik/motivasyon-30-donemi-basliyor

2- Daniel H. Pink- Drive kitabı