Nahçıvan Sınırına Atatürk’ün Stratejik Çözümü

Yaptığı stratejik hareketler ve ileri görüşlülüğüyle Atatürk bizi her zaman hayran bırakmış ve bırakmaya devam edecektir. Bunlardan biri de Nahçıvan sınırı için yaptığı çözümdür. Gelin hep birlikte ayrıntılı inceleyelim. 🙂

Türkiye İle Türki Cumhuriyetler Arasındaki Bağlantı: Nahçıvan

Nahçıvan'ın yeri

Türkiye’nin konumu itibariyle Azerbaycan, Nahçıvan, Karabağ gibi ülkelerle herhangi bir sınır bağlantısı yoktur. O dönemde doğu sınırlarımızda SSCB ve İran komşularımızdı. Atatürk, SSCB ve İran ile ilişkilerimiz bozulursa, Orta Asya ile bağlantımızı koruyabilmek ve o bölgede yaşayan insanlara herhangi bir sorun anında yardımcı olabilmek amacıyla İran ile Nahçıvan arasında bulunan 15 km’lik sınırı satın almaya karar verir. İran ile bu konu görüşülür ve kabul edilir. Atatürk kendi cebinden 15 km’lik alanı satın alır.

SSCB ile Türkiye günümüzde de geçerli olan sınırları belirlemek amacıyla bir anlaşma yapmaya karar verirler. Moskova Anlaşması olarak isimlendirilen bu anlaşma öncesinde müzakereler için Rusya’ya giden heyette yer alan Yusuf Kemal Bey, Ankara’dan ayrılmadan bir gün önce Mustafa Kemal Paşa ile görüşmüş ve rusların Nahçıvan üzerine ısrarları konusunda neler yapmaları gerektiği hakkında bilgi almak için Atatürk’ün yanına gider. Bu konu üzerine Atatürk:

“Nahçıvan Türk Kapısıdır. Bu hususu nazar-ı itibara alarak elinizden geleni yapınız.” emrini vermiştir.

Moskova Anlaşmasıyla, Nahçıvan Azerbaycan’a bağlanır. Mustafa Kemal Paşa tarafından bu durum olumlu karşılanır. Ankara’ya dönen Yusuf Kemal Bey “Muhterem Paşam! Nahçıvan üzerinde elden geleni yaptık” deyince Paşa,

“Yusuf Kemal Bey! Kapımız mevcudiyetini muhafaza ediyor, bizim için mühim olan budur.” cevabını vermiştir.

 

Bu Sınırın Türkiye Açısından Önemi

Atatürk gelenlerle konuşur.

Yukarıda biraz açıklamış olabilirim. Fakat bundan sonra yaşanmış olan olaylar Atatürk’ün ileri görüşlülüğüne hayranla bakmanızı sağlayacak. Sizi şöyle tarihin tozlu raflarında kısa yolculuk yaptırmak istiyorum. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra savaşa katılan bir çok ülke çeşitli sıkıntılar yaşamıştır. Bunlardan biri de Rusya’dır. Çar sistemiyle yönetilen Rusya o dönem büyük ekonomik sıkıntılar yaşıyordu. Bu da Ekim Ayaklanması (Bolşevik İhtilali)’na zemin hazırladı. Bu ayaklanma ile Çar sistemi çöktü onun yerine Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Kuruldu. Bu olaylar gelişirken biz de ülkemizi düşmanlardan temizlemeye ve yeni bir cumhuriyet kurmanın temellerini atıyorduk.

199o’ların başında SSCB dağılmaya başlamasıyla Ermenistan SSCB’den temin ettiği mühimmat ile Nahçıvan’a saldırmıştır. Askeri teçhizatı bulunmayan Nahçıvan’ın yenik düşebileceğini öngören dönemin hükümeti sınır kapısından silah ve ilaç yardımı yaparak bölge halkının kendini savunmasına yardımcı oldu. 1991 yılında SSCB’nin dağılmasıyla bölge halkı özerkliğini ilan etti. Bu plan ile Mustafa Kemal Atatürk sadece kendi ülkesiyle birlikte aynı zamanda başka ülkelerdeki insanların da hayatını ve geleceğini kurtarmayı başardı.

Bilgiyi Yay!