Ülkemizde çokça, bilen bilmeyen, herkes tarafından tartışılan bir konunun alt başlıklarından bahsedeceğim bugün. Evet şu meşhur konu, Evrim Teorisi. Biyolog olacak bir insan olarak söylemek isterim ki bu tartışmalar yersizdir. Evrim teorisi var mı yok mu doğru bir tartışma değildir. Çünkü evrim bir gerçektir, tartışılması ve anlatılması gereken alt başlıklarıdır. Bugün ise bu alt başlıklardan biri evrimin çeşitlilik mekanizmalarından bahsedeceğim. Haftaya da bu çeşitlerin neye göre seçildiğinden bahsedeceğim.

Darwin

Evrimde Çeşitlilik Mekanizmaları

1-Mutasyon

Mutasyon ilginç bir konu olduğu için sanırım hepimiz biliyoruz. Mutasyon genetik materyalimiz de (DNA) kopyalama, yapıştırma, kesme, çıkarma sırasında meydana gelen hatalardır. Bu hatalara kimyasallar veya radyoaktivite sebep olabileceği gibi kendiliğinden de olabilir. Mutasyonların sonucunda DNA’daki bazı atom ya da moleküllerin kimyasal yapısında değişmeler olur. Bu değişmeler bağlandığı elektron ya da molekülün değişmesine dolayısıyla görevinin de değişmesine neden olur. Mutasyonlar aslında vücudumuzda sıkça olan bir olaydır ancak bunlar hemen tamir edilir. Ayrıca vücut hücrelerimizdeki mutasyonlar üreme hücrelerinde meydana gelenler kadar çokça evrimi etkilemez. Çünkü üreme hücrelerindeki mutasyonlar direkt olarak yeni bireylere aktarılır. Her mutasyon zararlı olacak diye bir koşul da yok tabi ki. Mutasyonlar faydalı da olabilir. Bir örnek verecek olursak; Bakterilerin antibiyotiğe karşı geliştirdikleri direnci verebiliriz.

Mutasyon örneği

2-Gen Akışı

Gen akışı aynı türe ait bireylerin farklı coğrafyalara ait özellikler evrimleştikten sonra tekrar bir araya gelerek bu genleri birbirlerine aktarmasıyla büyük bir gen havuzu oluşturmasıdır. Gen akışı aslında türleşmeyi yavaşlatır. Çünkü türleşme, aynı türe ait bir grubun diğer bireylerden izole olarak farklı özelliklerinin evrimleşmesiyle sonunda farklı bir tür olmasıdır. Ancak birçok farklı gen bir araya toplandığı için büyük bir genetik çeşitlilik oluşturur. Gen akışına bir örnek verecek olursak; Bir kuş türü soğuk bir ortama uyum sağladıktan sonra tekrar sıcak bölgede yaşayan gruba katılırsa sıcak bölgede yaşayanlar soğuk bölgede yaşamadan onların genlerine ulaşabilecektir.

Gen akışı

3- Genetik Sürüklenme

Genetik sürüklenme bazı genlerin rastlantısal olarak seçilip bireylerde meydana çıkmasıdır. Genetik sürüklenmede genler herhangi bir faktöre göre değil tamamen şans eseri meydana çıkar. Meydana çıkan bu genler de faydalı ya da zararlı olabilir. Şans eseri ortaya çıkmış bir gen daha sonra seçilip uyum başarısını da arttırabilir. Bir örnek verirsek; Mesela bir kuş sürüsü uçarken bir avcının bir kuşa odaklanıp vurduğunda avcının bir kriteri yoktur. Rastgele bir kuş vurmuştur sadece.

Genetik sürüklenme

Rastgele Evrim

Evrimde bireylerin rastgele seçildiği, bizim buna güvenemeyeceğimiz ya da bu kadar çok da rastgelelik olmaz diyerek evrimi çürütenler de mevcut. Ancak biliyoruz ve görüyoruz ki evrim rastgelelik üzerine değil belli seçilim kriterlerine göre işliyor. Ancak bu kriterlerde bazı şansa bağlı olaylar gelişebilir. Çünkü biz ya da başka bir canlı doğaya hükmetmiyor. Hangi canlı genlerinde ne yazılıysa ya da ne yapmak isterse onu yapıyor ve bu olaylar zincirine tamamen hakim olamadığımız için de bazı seçilimler rastgele ya da şansa bağlı gerçekleşiyor. Evrim canlıları yukarıdaki ve haftaya yazacağım yazıdaki gibi birçok seçilimden geçirerek eler. Sonunda ise güçlü bazen de şanslı olan hayatta kalır.

Kaynakça

1, 2