Oedipus Kompleksi: Mitolojiden Günümüze | KreatifBiri

Oedipus Kompleksi: Mitolojiden Günümüze

Oedipus Kompleksi

Adını, Sophokles’in tragedyasında adı geçen Oedipus’tan alan meşhur kompleks… Oedipus’un kötü kaderinde, annesi olduğunu bilmediği bir kadınla evlenmek vardır. İşte bu kompleks de adını bu acı öyküden alıyor ve dört-beş yaşlarındaki erkek çocuklarının, anne nezdinde babayı kendilerine bir rakip olarak görmeleri ve bu bilinçaltı kaynaklı dürtüyle ilerlemeleri manasına geliyor. Kısaca erkek çocuğunun içten içe babasını kıskandığı anlamına gelir. Peki bu kıskançlığın kapsamı ve Oedipus’un hikayesi nedir? Doğu-batı karşıtlığı olayın neresindedir?

sührap ve rüstem

Oedipus ve Sührap: Baba Oğul Trajedileri

Orhan Pamuk’un “Kırmızı Saçlı Kadın” adlı kitabında sarsıcı biçimde işlenen hikayelere göz atmakla işe başlayalım. Önce Yunan Mitolojisi’nde yer alan Oedipus’un hikayesini kısaca özetleyelim. Kral Laios ileride doğacak olan oğluyla ilgili acı bir kehaneti öğrenir. Kehanete göre, doğacak bu evlat ileride babasını öldürüp yerine geçecek ve öz annesiyle evlenecektir. Yıllar sonra Kral Laios bir oğul sahibi olduğunda kehaneti engelleyebilmek uğruna oğlunun ölüm emrini verir ancak Oedipus bir şekilde hayatta kalır. Yıllar sonra gerçek ailesini bulma yolunda gezerken o olduğunu bilmeden babasıyla dövüşüp onu öldürür ve aynı kehanette ki gibi öz annesiyle evlenir. Gerçeği çok sonra öğrenen Oedipus elbette ki derin bir kedere kapılır ve dışlanır. Benzer konunun Doğu versiyonunda ise baba Rüstem, oğlu Sührab’ı tam da birbirlerini bulmak üzerelerken, onun oğlu olduğunu bilmeden öldürür. Daha da detaylı incelenmesi gereken iki hikayenin de sonucunda, birtakım farklılıklar olsa da kaderden kaçılamayacağı fikrine varıyoruz…

mitoloji

Freud’un Getirdiği Bakış

Freud, bahsettiğim mitolojik öyküyü temel alarak bu kompleksin varlığını ortaya koymuştur. Bireyin karşı cinsten ebeveyne duyduğu sahip olma, kendi cinsiyetinden olan ebeveyne ise beslediği yıkıcı hislerin toplamı olarak özetleme yapabiliriz. Böylece bir kıskançlık oluşur. Bir erkek çocuğunun babayı kıskanması ya da bir kız çocuğunun anneyi kıskanması; ilgi ve sevgi bekleyen, sevdiğini kendisine saklamak isteyen bir durumdur. Başka bir örneğe bakarsak, baba ve annesinin birbirlerine karşı olan ilgi ve sevgisini gören bir çocuk, bu durumu kıskanabilir. Anne ve babanın beraber yattığı, kendisinin ise tek başına yattığını fark eden çocuk, bu durumu adaletsiz olarak değerlendirebilir. Bu arada, Freud’un öğrencisi ve asistanı olan Carl Gustav Jung, başka bir Yunan mitine dayanarak Oedipus Kompleksi’nin kız çocukları için geçerli versiyonuna Elektra Kompleksi adını vermiştir. İki kompleks de, büyüme ve kavramları anlamlı şekilde yerine oturtma sırasına kişide etkisini kaybeder. Hayatlarımızın bir bölümünde bunu yaşamış olma ihtimalimiz ve bunun bilinçaltımızda bırakmış olabileceği izler gerçekten düşündürücü…

freud

Öğrendiğiniz ve daha da öğreneceğiniz nice bilgiler sonucu kendinizi, çevrenizi daha iyi tanımanız ve sorgulayabilmeniz dileğiyle…

Not: Bu konunun enfes şekilde işlendiği güzel kitap Kırmızı Saçlı Kadın‘ı okumanızı şiddetle tavsiye ederim.

Kaynak: 12

Bilgiyi Yay
Written by Aslı Zengin
Yeditepe Hukuk 3. sınıf öğrencisi, geleceğin avukat adayı, 20 yaşında, okuma ve gezme tutkunu, hayatı ve kendini çözmeye çalışan birisi

Leave a Reply