Bir kâğıda baktığınızda ne görürsünüz? Yazılar, resimler, semboller, sayılar, şanslıysanız iyi bir hikâye… Bir heykeltıraş kayaya baktığında onun içinde duran, çıkarması gereken formu görür. Heykeltıraş kırmadan ve yontmadan önce o form kayanın içinde yalnızdır. Bir origami sanatçısı kare kâğıda baktığında, hayalinde olan her şeyi aktarabileceği, sonsuz olasılıklarla dolu malzemesini görür. Onun için her form katların arasına saklanmıştır. İnsanın yüzü katlardan oluşur, dünya katlardan oluşur, evren, doğa, elinizdeki telefon katlardan oluşur.

origami

Origaminin temelinde kâğıt kutsaldır. Kâğıdın bir karakteri vardır. Figürlerin anlamı, katlardan ve nesnenin biçiminden gelir. Kâğıda şekil vermek istediğinizde bazen sizinle uyum içinde olabilir. Bazen yırtılabilir ve çokça da kırışabilir. Çünkü kağıdın bir karakteri vardır ve bazen sizinle uyum sağlarken bazen de yapmak istediğinize karşı çıkabilir.

Origaminin temelinde kâğıdı kesmek ve yapıştırmak onun karakterini yıpratır. Bu da origamide saygısızlık olarak atfedilir. Ancak günümüzde keserek ve yapıştırıcı kullanarak yapılan origami ekolleri de mevcuttur.

Kusudama

Örneğin; kusudama bir klasik origami çeşididir. Size kusudama hakkında ilginç bir bilgi vereyim. Kusudama Japoncada ilaç topu anlamına gelir. Kusudama ile şifa getirdiğine inanılan çiçeklerin figürleri yapılır. Bu sayede hasta ve dert sahibi insan kusudama ile şifa bulur. Tıpkı bir aktar dükkânındaki karışımlar gibi. Kusudamanın asılı olduğu yerde hastalıkların ve kötü enerjinin uzaklaştığına inanılır. Bu, benim aklıma sarılık geçiren bebeğin yanına sarı nesne koyma inanışımızı getirdi.

Sarı renkli cismin bebekteki sarılığı geçirdiğine inanılan yerel bir inanış var. Örneğin; bebeğin yanına sarı bir tülbent veya sarı bir kumaş parçası konulur. Bu sayede bebekteki sarılığın geçeceğine inanılır. Bu inanışta tıpkı kusudama gibi bir teskin etme yoludur. Sarı rengin yanındaki bebeğin sarılığı anneye korkutucu görünmezdi ve bu şekilde rahatlardı. İnanışlar ve gelenekler bizi bedenen ve ruhen rahatlattığı gibi yaşamımızı da kolaylaştırırlar. Aynı zamanda içlerinde zarif düşünceler barındırırlar. Bana kalırsa kusudamayı hediye fikirlerinizin arasına ekleyebilirsiniz.

Origami: Kağıt Kutsaldır 1
Kusudama

Origaminin Yolculuğu

Origami kâğıdın icat edilmesinden bu yana yapılıyor. Düşünsenize, epey kadim bir sanat. Kâğıdı Çinliler keşfetse de origami aslında bir Japon sanatı. Origami tarihinin oluşumunda yüksek kesimin etkisi oldukça büyük. Çünkü kâğıt üst sınıfın ulaşabileceği nadir ve pahalı bir araç. Bu yüzden saray ve saray çevresi, Budistler ve samuraylar tarafından hediyeleşirken kullanılmıştır. Hatta samuray okullarında origami dersleri bile verilmiştir. Çağımızda ise origamiye çeşitli figürler kazandırarak katlama alfabesini geliştiren kişi, bir nevi origaminin babası Akira Yoshizawa’dır. Origami üzerinde kendini geliştirmek isteyenler Yoshizawa’nın kitaplarına bir göz atabilir.

Origami: Kağıt Kutsaldır 2

Kâğıdın yaygınlaşması ile birlikte halk da bu sanata oldukça ilgi gösterdi. Çeşitli tarihsel ilişkilerle de dünyaya yayıldı. Origami bize ve kültürümüze de uzak değil aslında. Çocukken origami demesek de kâğıdı katlayarak çeşitli eğlence araçları yaptık. Mesela tuzluk yapıp arkadaşlarımızla çeşitli oyunlar oynadık. Canımızı sıkan kâğıtları katlayarak uçak şekline getirdik. Filmlerde ve dizilerde de origami figürlerini görebilirsiniz. Örneğin; Blade Runner’daki unicorn figürü. Origami bir fikrin taşıyıcısı ve bir şahsın sembolü olabilir.

Origami: Kağıt Kutsaldır 3

2020’de de origami yani katlama sanatı uygun bütçeli, eğlenceli ve kadim hobiniz olabilir. İhtiyacınız olan tek malzeme; kare bir kâğıt. Telefonunuza ücretsiz origami uygulaması indirerek figürleri ve katlama alfabesini öğrenebilirsiniz. Pek çok internet sitesi temelden başlayıp karmaşık figürlere kadar origami aşamalarını gösteriyor. Arama motorunuza anahtar kelimeleri yazmanız yeterli.

Origami denince akla gelen ilk figürlerden biri kuğudur. Eğer siz de bir figür denemek isterseniz yönlendirmelerin olduğu görsel katlama direktiflerini kullanmamanızı öneririm. Her şeyde olduğu gibi katlama sanatının da kuralları, kısaltmaları, kendine has bir katlama alfabesi var. Görsel direktifler de bu yüzden kafa karıştırıcı olabilir. Video kanallarından pek çok figürün nasıl yapıldığına dair açık anlatım bulabilirsiniz.  

Aynı zamanda sosyal medyada Türkiye’nin meşhur origami sanatçısı Atilla Yurtkul’u ve çalışmalarını takip edebilirsiniz. Daha da ısınmak için harika bir belgesel olan ve ustaların ağzından anlatılan Between the Folds’u izleyebilirsiniz. Kağıt katlama sanatı her yaştan insanın ilgilenebileceği bir sanat. Umarım siz de yaparken keyif alırsınız.

Origami: Kağıt Kutsaldır 4

Sizinle olmak güzeldi. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

Kaynakça: Between the Folds documentary

Editör: Sena Bakı