Renkleri Nasıl Algılarız? 

Nesneler tarafından ışık dalga boyları insan beyni tarafından renk olarak algılanır. Bilim insanları insanların 10 milyon kadar rengi ayırt edebildiğini tahmin etmektedir. 

Retinada ışığı algılayan ve ışığa tepki veren çubuk ve koni isimli iki tür hücre bulunmaktadır. Işığa duyarlı olan bu hücrelere fotoreseptör denir. Koni hücrelerinde foto pigmentler ve renk algılayıcı moleküller bulunmaktadır. Foto pigmentler, insanlarda kırmızı, yeşil ve mavi olmak üzere üç tiptir. Çubuk hücreleri, cisimleri siyah beyaz görmeyi ve cisimlerin kaba taslak olarak algılanmasını sağlar. Çubuk reseptörler az ışıkta bile çalıştığından geceleri görmemizi sağlar. 

Renk Körlüğü Nedir? 

renk

Renk körlüğü, gözümüzün retinasında bulunan koni hücrelerinin eksikliği ya da hiç olmayışından kaynaklanan bir göz hastalığıdır. Eksikliği renklerin ayırt edilememesine; hiç olmayışı ise -çok nadir görülmekle birlikte- görüntünün yalnızca siyah, beyaz renklerle görülmesine yol açar. 

Dünya üzerinde erkeklerin %8’i, kadınların ise %0,5’i renk körüdür. Renk körlüğü tanısı konmasında bazı renkli ipliklerin veya üzerinde renkli beneklerle yazılmış rakamlar bulunan plaklardan renklerin ayırt edilmesine dayanan testler uygulanır. 

Renk Körlüğü Nasıl Oluşur? 

Renk körlüğü büyük oranda kalıtsal bir hastalıktır; yani genetik faktörlerle oluşmaktadır. Bununla birlikte bazı ilaçların bilinçsiz kullanımının renk körlüğüne yol açtığı görülmüştür; bu nedenle doktor tavsiyesi ve kontrolünde olmayan hiçbir ilaç tüketilmemelidir. Bebeklikte kızıl ötesi ışınlara veya radyasyona maruz kalmakla da renk kötü olma ihtimali vardır. Yaşın ilerlemesiyle göz merceğinin yaşlanması da renk körlüğüne sebep olabilir. 

Renk Körlüğü Çeşitleri Nelerdir? 

renk körlüğü
  • Anopia Monokromatik: Tam renk körlüğü olarak bilinen türdür. Bunu yaşayan hastalar renkleri hiç algılayamaz. Bu tip renk körlüğü iki türe ayrılabilir. İlk tür koni monokromitesidir. Gözde normalde üç koni hücresi foto pigmenti bulunur. Bunlar üç ana rengi temsil eder.  Koni monokromitesi yaşayanlarda üç koni hücresi çeşidinden foto pigmentinden ikisi çalışmaz.  Hastalar renkleri birbirinden ayırt etmede zorlanırlar. Diğer tür ise akromatopsidir. Bu tip renk körlüğü çok nadir görülür ve en ciddi renk körlüğü halidir. Doğuştan gelen bir sorundur. Koni hücrelerinin hiçbiri işlevsel foto pigmentlere sahip değildir. Bunu yaşayan insanlar tüm görüntüleri siyah, beyaz ve gri tonlarında görür.  
  • Protonatopia: Kırmızı rengi ayırt eden koni hücresinin olmadığı durumdur. Kişinin gördüğü renkler koni hücreleri durumu ile ilgili olarak yeşil, mavi ve bu iki rengin karışımıyla görülen renkler olacaktır. 
  •  Deuteranopia: Yeşil ayrımı yapan yeşile duyarlı konilerin bulunmadığı renk körlüğü çeşididir. Bu durumunda yalnızca kırmızı ve mavi renkler ile bunların karışımı görülebilmektedir. Yeşil renkler ayırt edilemez.   
  • Tritanopia: Mavi renge duyarlı koni hücrelerinin olmadığı için, kişi mavi rengine karşı kısmi renk körüdür. 

Renk Körlüğü Tedavi Edilebilir Mi? 

Renk körlüğü büyük oranda kalıtsal olduğu için ilaçla veya ameliyatla tedavisi mümkün değildir. Bu nedenle hastalığa karşı yapılabilecek en iyi yöntem, renk körlüğünün hangi türde olduğunun tespit edilmesinin ardından türe uygun filtreli kontakt lens veya gözlük kullanılmasıdır. Bu yöntemle gözün iyileşmesi söz konusu değildir; yalnızca hastalığın etkisi ortadan kaldırılmış olur.  

John Dalton ve Renk Körlüğü Üzerine Çalışmaları 

insan

‘’Dalton Atom Teorisi’’ ile tanıdığımız John Dalton, ‘’Renklerin Görülüşü ile İlgili Sıradışı Gerçekler’’ adlı çalışmasıyla da kendisinde de fark ettiği renk algısındaki kısıtlanmayla – yani renk körlüğüyle – ilgili yazana kadar renk körlüğü resmi olarak tanımlanmamış veya fark edilmemişti. John Dalton yaptığı çalışmada, renk algısındaki kısıtlanmanın, göz küresinin sıvı kısmının solmasından kaynakladığı şeklinde anlatmıştır.  

Kendisi yaşarken çalışmalarına güvenilmemiş olmasına rağmen, John Dalton renk körlüğü üzerinde yaptığı sistemli çalışmalarıyla, günümüzdeki çalışmalara bile ışık tutmaktadır. Öyle ki, renk körlüğü yerine Daltonizm kelimesi de sıkça kullanılmaktadır. 

Dalton’un korunmuş göz küresi 1995’te incelendiğinde, onun renk körlüğünün pek yaygın olmayan bir çeşidi olan dötoranopiye sahip olduğu ve orta dalga boylarını gören ışık hücrelerinin eksik olduğu ortaya çıkmıştır. 

Kaynak:

https://www.livescience.com/32559-why-do-we-see-in-color.html

https://www.medicalpark.com.tr/renk-korlugu/hg-130

https://tr.wikipedia.org/wiki/John_Dalton