Öncelikle tüm Kreatifbiri takipçilerine musmutlu, sağlıklı, huzurlu bir yıl diliyorum. 2020 bol kitap okumalı, hobilere yönelmeli, yeni yetenekler keşfetmeli bir yıl oldu benim için. Bir de öyle bir kitaba başladım ki… Bu yazının da konusu olan ve az sonra beyin fırtınası yapacağımız konu, beni kendi üzerinde oldukça düşündürdü. Bu nedenle sizlerle de paylaşmak istedim. Bugünkü konumuz: Homo Sapiens.

İnsanın evrimi: maymun kuzenlerimiz, bir hayvan türü olan insan ve son olarak düşünebilen, üretebilen, konuşabilen insan.

insan
evrimagaci.org

İnsanın Evrimi

İnsanın evrimi denildiğinde beyninizde ilk canlanan resmin aşağıdakine benzer bir görüntü olduğunu tahmin ediyorum. Sanıldığının aksine insan (homo) ırkı Australopithecus’un ergaster’e, ergaster’in erectus’a, erectus’un Neandertaller’e ve son olarak neandertaller’in sapiens’e (yani zeki insana) evrildiği düz bir soy çizgisi değildir. Bu çizgisel model, dünyada belirli bir zamanda sadece tek bir insan türünün var olduğu ve tüm önceki türlerin bizim eski modelimiz olduğu yönünde yanlış bir izlenime sebep olur.

homo

Evrim tek bir noktada tek bir türün çoğalması ve yayılması ile oluşamaz. Nasıl diğer birçok hayvan cinsinde birden fazla tür görüyorsak Homo Sapiens’ten önce de insan türleri vardı. Bizlerle birçok ortak özellik taşıyan insan türlerinden bahsediyorum. Birçok insanın bu fikre katılmaması, bizlerin üstün bir ırk olduğunu düşünmesi gayet normal çünkü 10 bin yılda türümüz gerçekten Homo cinsine mensup tek tür. Peki diğer türlere ne oldu?

Kediler, köpekler, filler, kendi alt türleriyle aynı ortamda yaşayabildiler ve onları yok etmeden çeşitli kalabildiler. Peki ya insanlar? Homo cinsi zeki türü (Homo Sapiens) yani atalarımız katliam yapmış olabilir mi?

Bu fikirden hoşlanalım ya da hoşlanmayalım bizler kendimizi diğer canlılardan ne kadar ayırırsak ayıralım, 6 milyon yıl önce bir dişi maymunun iki kızı oldu. Bunlardan biri yaşayan en yakın akrabamız şempanzeler, diğeri ise bizlerin büyükannesi oldu. 70 bin yıl önce ise dünyanın başına bela olacak ve sadece 200 yılda Sanayi Devrimi ile birlikte yaşadığı gezegeni diğer canlı dostlarına dar edecek bir tür ortaya çıktı.

Safkan Homo Sapiens Miyiz? 1

İnsan (Homo Sapiens), kendini gezegenin efendisi ilan etti. Hatta kendi ırkı içinde üstün ırklar olduğunu öne sürerek kendi ırkı içinde katliamlar yaptı. Savaşmak için silahlar, kendine benzemeyeni ötekileştirmek için ise dilini kullandı. Bunların hepsini yaparken önemsiz bir hayvan olduğunu unuttu. Bizleri diğer canlılardan ayıran tek özelliğimiz kıvrak zekamız gibi dursa da en önemli özelliğimiz egomuz. Biraz konudan sapmış gibi oldum, hemen toparlıyorum. Küçük bir tartışma konusunu bomba gibi ortaya bırakıp kaçacağım.

Safkan Homo Sapiens Miyiz?

Homo Sapiens’in dünyaya nasıl yayıldığı ve dolayısıyla nasıl diğer türlerin yok olduğu ile ilgili iki teori var. Sizler için bu iki teoriyi özetliyorum.

Yerine Geçme Teorisi

Bu teoriye göre Sapiensler ile diğer insan türlerinin anatomilerindeki farklılıklar çiftleşme önündeki en büyük engeldi. Aralarındaki genetik uçurumdan dolayı bu iki tür birbirlerinden tamamen ayrışmış olarak var oldular ve Neandertaller ölünce/öldürülünce genleri de onlarla birlikte yok oldu. Eğer gerçek bu şekildeyse günümüz insanlarının soyu 70 bin yıl önce Güney Afrika’ya dayanıyor. 

Ayrıca bu teoriye göre Neandertallerle, Sapiensler çiftleşseler bile sağlıklı ve üretken bir çocuk dünyaya getiremezlerdi. (Bu teorinin altındaki sebebi inanın ben de anlamadım.)

Bu teoriye göre yüz binlerce yıl yaşamış insan türleri kendilerinden daha güçsüz ancak kıvrak zekaya sahip, küçük aletler üretebilen, iletişim kurabilen, kabileler halinde yaşayabilen ve fiziksel olarak var olmayan bir olguya inanabilen bir tür tarafından yok edildiler.

Safkan Homo Sapiens Miyiz? 2

Irk Karışım Teorisi

Afrika’nın bir köşesinde kendi işiyle meşgul olan Sapiens ne oldu da tüm dünyaya yayılmaya karar verdi ve nasıl bir yol izledi? Saphiens, Afrika’dan yola çıktığında ilk önce Avrupa ve Asya’da yaşayan Neandertellerle karşılaştı. Bu teoriye göre iki insan türü tamamen birleşene kadar karışmaya devam ettiler. Bu teoriye göre bizler safkan Sapiens değiliz. İki insan türü nüfusu birleşerek DNA yapısında Neandertal genleri de taşımaktadır.

2010 yılında genetikçiler, Neandertallere ait olduğu düşünülen fosillerden DNA örnekleri toplayarak, modern insan DNA’sıyla karşılaştırdılar ve evet “BİNGO” modern insan DNA’sının %1 ila 4’ü Neandertal DNA’sı olduğu ortaya çıktı. Aynı şekilde Sibirya’da yaşayan bir diğer arkaik dönem insanı olan Denisovalıların DNA’sı incelendiğinde benzer sonuçlara rastlandı. Bunlar büyük oranlar değil ancak yerine geçme teorisinin yani 2010’a kadar kabul gören vahşeti savunan teorinin biraz da olsa yanıldığının küçük bir kanıtı.

İkisi de birbirinden şok edici teoriler sonucunda her türlü Sapiens, Afrika’dan dünyaya yayılan ve tüm dünyada hakimiyet kurarak diğer türlerin kendi benlikleriyle yaşamalarına müsaade etmeyen bir tür olarak yaşamını sürdüyor.

Modern ekonomiye bakacak olursanız hiçbir koşulda doymak bilmeyen insan, gittikçe daha çok tüketerek hızla şişmanlamaya devam ediyor. Dünya Homo Sapiens’in isteklerine uygun hale getirildikçe türler, habitatlar yok oluyor ve bizlere yaşamı sunan gezegenimize plastik adalar ekleniyor. İnsanlık gerçekten dünyayı ele geçirmiş durumda.

Kaynakça: Hayvanlardan Tanrılara Sapiens – İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi, Yuval Noah Harari

Editör: Berfincan Doğan