Sıra Dışı Bir Sendrom: Savant Sendromu

Bir hesap makinesi gibi hesap yapabildiğinizi hayal edin, ne kadar dahice değil mi? Peki ya bunu yaparken aynı zamanda konuşmada ve sosyal iletişimde güçlük çektiğinizi düşünün. Dahice yeteneğiniz varken, sıradan yeteneklerinizi gerçekleştiremediğiniz, çok ilginç bir sendromla, Savant Sendromu ile sizleri tanıştırmak istiyorum. Öyleyse başlayalım.

İsmi Kadar İlginç Sendrom: Savant Sendromu

savant sendromu, Jedediah Buxton

Jedediah Buxton

Savant, Fransızcada “bilmek” anlamına geliyor. Aynı zamanda kelimenin karşılığı “bilgin, alim, bilge” olarak geçmekte. Savant sendromunu tanımlamak gerekirse, matematik, müzik veya görsel alanda ileri derecede ve olağan dışı yeteneklere sahip olan; ancak buna karşılık günlük hayatın gerektirdiği bazı beceri ve yeteneklerde büyük oranda yetersiz kalabilen kişileri tanımlamaktadır. Sendrom ilk olarak 1887 yılında, Down Sendromunun da tanımlayıcısı olan John Langdon Down tarafından idiot savant olarak isimlendirilmiştir.

İlk Savant teşhisi, 1873’de Alman psikolog, Gnothi Sauton tarafından, inanılmaz hesaplama yeteneğine sahip ‘Jedediah Buxton’ isimli hastasına konulmuştur. Jedidiah, kimsenin çözemeyeceği problemleri saniyesinde çözmekte ve çok basamaklı sayıları birkaç saniyede çarpabilmekteydi.

Savantlılar Üzerinde Yapılan Araştırmalar Oldukça Şaşırtıcı

Yapılan çeşitli çalışmalarda, savantlar beyinlerinin sağ lobunun çok baskın şekilde kullandığı, sol lobda ise bir anomali olduğu sonucu çıkmıştır. Beynin günlük hayata dair zihinsel ve matematiksel becerilerini yöneten kısımdaki hasar ise, sağ lobun fazla çalışmasından kaynaklı birtakım olağan dışı yeteneklerin yanında, kişinin düşük IQ seviyesini göstermektedir. İmkansız gibi görünen bazı yeteneklerinden dolayı ilk etapta çok yüksek IQ’lu olarak düşünülen savantlar, IQ testlerinde ortalamanın hayli altında performanslar sergileyebilirler.

Önerilen Yazı  Sherlock'tan Hafıza Sarayı Taktiği: Mekan Metodu

Savantlıların bellek ve beyin yapısını inceleyen araştırmacılar ve uzmanlar bu konu hakkında yeterli bilgiyi hala bulamamıştır. Savantlıların, belleklerini bir harddisk görevinde kullandığı ve inanılmaz bir ezber yeteneğine sahip oldukları saptanmıştır. Yıllar önce gördükleri bir şeyi, gittikleri bir yeri size en detayına kadar tarif edebilir ya da okuduğu bir çok kitabı size ezbere anlatabilirler.

savant sendromu, IQ, yetenek

Ayrıca araştırmalar, savant sendromundan muzdarip kişilerin yarıya yakınının aynı zamanda otizm hastası olduğunu gösteriyor. Otistik kişilerin ise yaklaşık %10’unda bir şekilde savant belirtileri gözlemleniyor. Yani savant ve otistik aynı kişiler değil; ancak bir kesişim kümesine sahip oldukları söylenebilir. Elbette bu, şimdiye dek yapılan araştırmalardan çıkan genel bir sonuç olmakla birlikte, bazı savantların daha “normal” ve sosyal yetenekleri gelişkin olarak yaşamlarını sürdürebildiklerine dair de örnekler mevcut.

Savant, doğuştan olabileceği gibi herhangi bir kaza sonucu da meydana gelebilir. Bir beyin hasarı durumunda, kafaya çarpan bir objenin beyinde şiddetli kanama gibi bir hasara neden olması ile kişi bir anda kendisini bir hesap dahisi, bir müzisyen ya da bilmediği bir dili konuşur halde kendisini bulabiliyor.

 

Örnek Vakalar

 

Buğra Çankır

7ytznb - Çökmeyen Hafıza: Savant Sendromu1994 doğumlu Buğra’ya 3 yaşındayken otizm tanısı koyulmuş. 4 yaşında kelimelerin anlamını bilmeden okumayı öğrenen Buğra, konuşmada ve sosyal iletişimde güçlük yaşamasına rağmen, Türkçede “mutlak kulak” olarak adlandırılan ve milyonda bir rastlanılan bir müzik dehasına sahip. İster bir müzik aletinden çıksın, isterse de doğal bir ses olsun, Buğra her türlü sesi kendi frekanslarında işiterek nota diline dökebiliyor. Bu yeteneği California Üniversitesi tarafından da belgelenen ve İngiltere’de West Road Concert Hall ve The Savoy Theatre da dahil konserler veren Buğra, dünyanın en iyi müziksel kulaklarından biri olarak kabul ediliyor. Buğra hakkında daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Önerilen Yazı  Beyinde Tıpkı Parmak İzi Gibi Eşsizdir
Kim Peek

g34juh - Çökmeyen Hafıza: Savant Sendromu

Kim Peek isimli bu adam, 12 binden fazla kitabı aklında ezbere tutması ile biliniyor. Nasa tarafından beyni incelemeye alınan Kim Peek, kitabın sağ sayfasını sağ gözüyle, sol sayfasını ise sol gözüyle aynı anda okuyabilmektedir. 1984 yılında Barry levinson ile tanışarak, gişe rekoru kıran ‘Rain Man’ isimli filme ilham kaynağı olmuştur. Film Oscar ödülünü kazanmış ve bu ödül Peek’e verilmiştir.

Daniel Tammet

 - Daniel Tammet ise tam bir matematik dehası.

Pi sayısının 22,514 rakamını ezbere biliyor. Bir haftada yepyeni bir dili konuşabiliyor. Tammet, rakamların ve günlerin farklı renklere ve duygusal tonlara sahip olduğunu söylüyor. Yani rakamları bizim gördüğümüzden çok farklı, adeta manzara resimleri gibi görüyor. Tammet’e göre rakam ve günlerin farklı ışık yoğunlukları, boyutları, yüzeyleri ve şekilleri var. Ve çarpım yaparken de bizler gibi sayı değil, bir manzara görüyor.

Leslie Lemke

uttyjc - Çökmeyen Hafıza: Savant Sendromu

Doğuştan kör olan Lemke, inanılmaz bir müzik kulağına sahip olmasıyla biliniyor. Öyle ki Lemke, henüz 14 yaşındayken izlediği filmdeki Çaykovski’nin, bir piyano konçertosunu kusursuz bir şekilde çalmıştır. Dünyanın bir çok yerinde konser vermiş olan Lemke’nin IQ’su ise 58 olarak ölçülmüştür.

 

 

Bilgiyi Yay!