Oyuncular: James McAvoy, Anya Taylor-Joy, Betty Buckley, Haley Lu Richardson,  Jessica Sula

Yönetmen : M. Night Shyamalan

Tür : Gerilim

Split Filmi Özeti

Split filmi, çoklu kişilik bozukluğu olan Kevin’ın 3 genç kızı kaçırmasıyla başlıyor. Kevin’ın alt benliğinde toplam 23 farklı karakteri bulunuyor ve 24’üncünün oluşumu da film içerisinde gerçekleşiyor. 3 genç kızı hapseden Kevin, onlarla her defasında farklı bir alteriyle iletişim kuruyor. Bu durumda Kevin alterleriyle sürekli çatışma haline giriyor ve her alter farklı bir durumu bastırmak için uğraşıyor. Kızlar korku içerisinde hapsedildikleri yerden kurtulmanın yollarını düşünürler.

Kevin’ın terapisti kendini dissosiyatif kimlik bozukluğuna adamış bir terapisttir ve Kevin’a yardımcı olmaya çalışmaktadır. Kevin kızları kaçırdıktan sonra Dr. Karen Fletcher ile hiçbir şey olmamış gibi terapisine devam eder. Ancak bu görüşmeler sırasında Kevin’daki değişimleri fark eden Karen, Kevin hakkında şüpheler duymaya başlar. Kızlar kurtulmanın yolu olarak Kevin’ın daha ılımlı ve iyi huylu alt kimlikleriyle iletişim kurmaya çalışırlar.

split

Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu

Dissosiyatif kimlik bozukluğu (DKB) daha önce çoklu kişilik bozukluğu olarak adlandırılmıştır. DKB’li kişiler kendi kişiliklerinin yanında, farkında olarak ya da olmayarak bir veya daha fazla alternatif kişilik geliştirirler. DKB, dissosiyatif bozukluklar durumu adı verilen bir grup bozukluktan biridir. DKB hafıza, bilinç ya da farkındalığın kimlik ve/veya algının parçalanması ya da bozulması durumudur. Zihinsel işlevler normal olarak sorunsuz çalışmaya devam eder.

Bu işlevlerin bir veya daha fazlası bozulduğunda dissosiyatif belirtiler ortaya çıkabilir. Bu semptomlar hafif olabilir ancak hem kişisel yaşamda hem de iş yaşamında bir kişinin genel işleyişine müdahale etme noktasına gelecek kadar ciddi olabilir.

DKB’ye Ne Sebep Olur?

Travma öyküsü dissosiyatif kimlik bozukluğunun önemli bir özelliğidir. DKB vakalarının yaklaşık % 90’ı taciz öyküsü içermektedir. Travma sıklıkla şiddetli duygusal, fiziksel veya cinsel istismar içerir. Aynı zamanda kazalar, doğal felaketler ve savaşla da bağlantılı olabilir.

Bağlanma Kuramı

Bağlanma, çocuk ile bakım veren kişi (anne-baba ya da birincil bakıcı) arasında kurulan duygusal bir bağdır. Bağlanma kuramına göre anne dışındaki kişilerde birincil bağlanma figürü olabilirler. Yani bağlanmanın olması için çocuğa temel bakım veren kişinin anne olması gerekmez.

Bağlanma Teorisi, annelerin ya da birincil bakıcıların ilk 1-2 yıl içinde çocukları ile kurdukları bağın niteliğinin ömür boyu çocukları psikolojik, zihinsel ve sosyo-duygusal açıdan etkilediğini açıklayan bir teoridir. Bu teoriye göre bağlanma, çocukların tüm yaşamları boyunca kendileri ve çevreleri ile kurdukları ilişkilerin alt yapısını oluşturur. İlk temel ilişkide ortaya çıkan yetersizlikler ya da meydana gelen aksamalar bağlanmayı olumsuz yönde etkiler ve çocukluk ya da ergenlik döneminde ortaya çıkan birçok psikopatolojinin kaynağı bebeğin birincil bakıcısı ile olan ilişkisinin niteliği ile yakından ilgilidir.

Bowlby’e göre çocuklar dört temel bağlanma stilinden birini geliştirir:

1-) Güvenli: çocuklar ebeveyn veya bakıcıları ile istikrarlı, destekleyici, güvenilir, ve sıcak ilişkilere sahiptir.

2-) Kaçınmacı: Çocuk ve bakıcı ilişkisinde istikrarsızlık, duygusal uzaklık ve anlamsızlık vardır.

3-) Kararsız: Çocuklar ve bakım veren arasında gergin bir ilişki vardır. Bakıcı çocuk için her zaman mevcut değildir. Çocuk çoğu zaman reddedilmiş hisseder ve bakım verene aşırı bağımlıdır.

4-) Dağınık: Çocukların anne veya bakıcıları ile geleneksel olmayan ilişkisel rolleri vardır. Bakıcı istismarcı olarak nitelendirilebilir veya çocuk ile bakıcı ilişkisindeki baskın rolü çocuk üstlenebilir.

split

Split filminin analizini bu kurama göre yapacak olursak, Kevin’ın birçok karakter geliştirmesindeki temel sebep çocukluğunda annesinden gördüğü kötü muamele ve istismardır. Split filminde buna kısa bir şekilde yer verilmiştir. Yani Kevin yaşamış olduğu bu durumlardan dolayı bakım verenine yani annesine karşı dağınık bağlanma gerçekleştirmiştir. Bu karakterlerden birkaçını analiz ettiğimizde Kevin’ın yaşadığı sorunların bu kuramla ilişkili olduğunu görüyoruz. Bu karakterlerin birkaçı:

Dennis

Bir miktar OKB’ye sahiptir. Annesinin onu 3 yaşından beri istismar etmesinden ve annesinin her şeyi tertemiz ve kusursuz yapılmasını istemesinden dolayı bu bozukluğa sahip olduğu düşünülebilir. Tutucu ve katı kuralları olan bir kişiliktir. Otoriter tarafını yansıtır. Güçlü ve disiplinlidir.

Patricia

Kevin’ın ideal anne figürünü yansıtmaktadır. Korumacı özelliğinin yanında gerçek annesi gibi cezalandırıcı bir yönü de vardır. Küçükken görmediği ilgi ve şefkatin temsilidir. Çocuğunu hata yapsa da koruyan bir anne figürünü içermektedir. Dennis’i kontrol eden kişiliğidir. Çocukken bakım vereni ile güvenli ve sağlıklı bir ilişki kuramayan Kevin’n, Dennis ve Patricia karakterleri onun gibi acı çekmemiş olanların acı çekmesini arzulamaktadır. Dennis’in kaçırdığı 3 kızı seçmelerinin sebebini ise şu sözlerle açıklamaktadır: “Hayatın boyunca hep güvendeydin. Hiç gerçek acı çekmedin. Bu yüzden seni seçtik.”