“Beni Engeller Durduramaz!” düşüncesi, birçok dehanın bilgiye ulaşmadaki vizyonudur. Öğrenerek dönüştürmeye duydukları heyecan da bu vizyonun kalitesini belirler. Heyecan ve bilgi; bireye entelektüel motivasyon sağlamaktadır.

Dehaların Yaşamında Entelektüel Motivasyon

“Uğrunda çok çalıştığım gelecek benimdir” düşüncesiyle ismini geleceğe “deha” olarak aktaran, 700’ü aşkın patente sahip efsane mühendis Nikola Tesla; hiperduyarlılığın getirdiği sorunlarla mücadele ediyordu. Diğer bir mücadelesi ise Edison’a karşıydı. Hayata tek başına veda eden Nikola Tesla’nın haklılığını bugün milyonlar haykırıyor. Yani tam da istediği gibi “geleceğe iz bırakmayı” başarmış durumda.

Hayran olduğumuz karakter analizleriyle, insan psikolojisini eserlerine yansıtan Dostoyevski epilepsi hastasıydı. Üstelik annesinin rahatsızlıkları, babasının hapishanelerde geçen ömrü Dostoyevski’yi bugün “deha” olarak anmamıza engel olamadı.

Mozart; Voltaire ve Goethe tarafından “bir gün gelmiş geçmiş en büyük ustalar arasında anılacağı” öngörüsünde bulunulan bir dehaydı. Hayatı saraylarda, soylulara eserlerini dinleterek geçirmesine rağmen maddi sıkıntılar yaşadı. Kız kardeşine “Ben oradan oraya seyahat ederek ülkesini teftiş eden bir kralım” diyordu, hayata hep neşeli tarafından bakarak.

Bu büyük isimler ve daha niceleri; hayatın onlara koyduğu engellere takılmadan, benlik sınırlarını alabildiğine genişleterek yaşamlarına “değer” katmayı başarabildiler.

Zekanın Dehaya Dönüşmesi-2: Entelektüel Motivasyon 1

Entelektüel Motivasyonu ve Düşünceyi Hayata Geçirme

Entelektüel motivasyon, bilgiye ulaşmadaki heyecan ve kararlılıktır. Zahmeti, sonuçta elde edeceği faydayla birleştirebilmek bireye sınırsız motivasyon hali kazandırır. Alışkanlıkları değiştirme, konfor alanının gerektirdiği davranışlardan uzaklaşabilme, koşulları değiştirebilme gücünü kendinde bulabilme; yüksek bir özfarkındalık gerektirir. Aşama aşama kendi değerler sistemini oluşturmak, beklentiye aykırı bir durum olduğunda dahi mücadeleye devam etmeyi sağlar. İstediği bilginin peşinde koşabilmek için gereken araçları temin etmeyi doğal bir yetenekmişçesine benimseyebilmek, entelektüel düşünmeyle mümkün olur.

Düşüncede derinlik, özgünlük ve disiplinlilik sorunun çözümüne yönelik strateji oluşturmada önemlidir. Kendi kendini düzenleyebilen ve denetleyebilen bir strateji oluşturabilmek bilgi ve deneyimin dinamik etkileşimini gerektirir. Bu etkileşimin seyri içerisinde yeni bir şey fark etmek, yeni ilgiler geliştirebilmek, bilgece çözümler sunabilmek için bilgi ve görgüyü birlikte kullanabilmek; entelektüel düşünmeyi sağlar.

Yüzeysel ve basit görünen konuların, derinliğine ve karmaşıklığına ulaşabilmek açısından disiplinler arası ilişkiler kurmak gereklidir. Bu nedenle; amaca, eldeki bilgiye, yoruma, tutarlılığa ve kullanılan akıl yürütmeye yönelik sorular zorunludur. Aslında entelektüel normlarda temel amaç en iyi akıl yürütmeye kılavuzluk edecek iç sesi dinleme tepkisini geliştirebilmektir.

Kaynaklar:

●Popular Science®, Türkiye

●   U.Ü. SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl: 9, Sayı: 14, 2008/1 Prof. Dr.Erkan ŞENŞEKERCİ, Prof. Dr. Asude BİLGİN